Voor zorgverleners

Deze pagina is voor pedicures, medisch pedicures, manicures, kappers, schoonheidsspecialisten, huidtherapeuten, podotherapeuten en verpleegkundigen. Jullie zien de huid vaak, lang en van dichtbij. Een cliënt zit gemiddeld zes minuten bij de huisarts en drie kwartier bij de pedicure. Jullie zien plekken die de cliënt zelf niet ziet: de hoofdhuid, achter de oren, de rug, de voetzolen en de nagelbedden.

Je rol is signaleren en verwijzen. Je stelt geen diagnose, geeft geen behandeladvies en stelt niet gerust. Onderzoek laat zien dat huidkanker die door een zorgverlener of huidverzorger wordt opgemerkt, gemiddeld dunner is bij de diagnose.

Waar je op let

• een wondje dat geneest en terugkomt op dezelfde plek: een klassiek teken van een basaalcelcarcinoom
• een ruw, schilferig plekje op zonbeschadigde huid dat niet reageert op een eczeemcrème
• een glazig of parelachtig bultje, pijnloos, soms met teleangiëctasieën
• een plek die bloedt bij wassen, scheren of afdrogen
• een moedervlek die verandert, of een lelijk eendje
• een snelgroeiende bult, ook als die symmetrisch en egaal of amelanotisch is
• een longitudinale pigmentband in één nagel, zeker breder dan 3 mm of met pigment in de nagelwal

Waar je kijkt

• pedicure: voetzool, tussen de tenen, onder de nagels, hiel en achter de achillespees
• manicure: onder de vingernagels, nagelriem en handpalm
• kapper: behaarde hoofdhuid, achter de oren, nek en slapen
• schoonheidsspecialist: gezicht, oren, decolleté, schouders en nek
• huidtherapeut en verpleegkundige: vaak het hele lichaam, ook rug en billen van wie zelf niet meer kan kijken

Klinisch redeneren in zes stappen

Signaleren is een vaste denkroute: oriëntatie, probleemherkenning, analyse binnen je bevoegdheden, een richting bepalen zonder diagnose, beleid en opvolgen. Begin met de anamnese: hoe lang bestaat de plek, verandert hij, jeukt, bloedt of schilfert hij, wat is de zonhistorie en het huidtype, en komt melanoom in de familie voor. Gebruik de drie-wekenregel, de ABCDE-regel en het lelijke eendje als geheugensteun, niet als scorelijst.

Rode vlaggen

Bij een rode vlag behandel je niet en verwijs je naar de huisarts. Je neemt op die plek geen eelt weg, je gebruikt er geen peeling of crème op en je spreekt niet af om over drie maanden nog eens te kijken. Behandelen kan het beeld veranderen en de beoordeling door de arts moeilijker maken.

• een plek die na drie weken niet genezen is
• snelle groei, verdikking of een nieuw knobbeltje in een bestaande plek
• bloeden, steeds terugkerende korstvorming of een plek die openligt
• kleurverandering of meerdere kleuren in één plek
• een moedervlek die duidelijk afwijkt van de andere bij dezelfde cliënt
• een donkere lengtestreep in één nagel, zeker met pigment in de nagelriem
• twijfel

Vastleggen en verwijzen

Beschrijf wat je ziet en niet wat je denkt dat het is: locatie, grootte in millimeters, kleur, begrenzing, oppervlak, sinds wanneer en wat er veranderd is. Een foto mag alleen met schriftelijke toestemming van de cliënt, en bewaar die beveiligd. Geef de cliënt een kort, feitelijk briefje mee voor de huisarts.

Zeg tegen je cliënt rustig waarom je verwijst en wat je niet weet, bijvoorbeeld: "Ik zie hier een plekje dat ik niet goed kan plaatsen. Ik vind het verstandig dat je huisarts ernaar kijkt." De route loopt altijd via de huisarts. Die bepaalt of en hoe snel verwijzing naar de dermatoloog nodig is. Volgens de NHG-Standaard gebeurt dat bij een vermoeden van een melanoom binnen twee werkdagen.

Gratis app: Toolkit huidkanker

De Toolkit huidkanker loopt met je mee van intake tot meegeefkaart: klinisch redeneren in zes stappen, de veiligheidskaart met stoplicht, de rode vlaggen, een verwijsbrief voor de huisarts, een gesprekskader en een monitoringkaart voor plekjes die je volgt. De toolkit is productvrij en stelt geen diagnose: elke stap vraagt je eigen professionele afweging.

De app werkt in de browser en offline, zonder account. Je kunt hem op het beginscherm van je telefoon zetten, zonder appstore: Toolkit huidkanker op huidopleiding.app.

Verder leren bij Huidopleiding

Olivier Galimont en Annemie Galimont-Collen richtten Huidopleiding® in 2012 samen op. Alle scholingen worden gegeven door een dermatoloog.

• Cursus Toekomstbestendige huidkankerzorg, geaccrediteerd, in je eigen tempo, met video's, casuïstiek, stroomschema's en een toets
• Webinar Verdachte huidplekjes, live met een dermatoloog, met beeldmateriaal en ruimte voor je eigen vragen
• het e-book Huidkanker ontcijferd, signaleren en verwijzen in de huid-, haar- en nagelzorg, met de vormen, de behandelingen, preventie en leven met de diagnose
• het gratis e-book Huidkanker, vroegsignalering en verwijzen in de praktijk, het beknopte naslagwerk bij het webinar
• de Boekenwijzer met alle e-books van Huidopleiding

Om mee te geven aan je cliënt

Alle folders over huidkanker mag je gratis printen en meegeven. Ze staan op de pagina Folders en materiaal over huidkanker. Handig om mee te geven:

• Met een plekje naar de huisarts (pdf, 1 blz.)
  De drie-wekenregel en de signalen waarbij je niet afwacht.

• De ABCDE-regel (pdf, 1 blz.)
  De ABCDE-regel en het lelijke eendje op één blad.

• Voorbereiden op je afspraak over een plekje (pdf, 2 blz.)
  Een werkblad om in te vullen en mee te nemen naar je afspraak.

• Melanoom aan voeten, handen en nagels (pdf, 2 blz.)
  Waar je op let aan voetzolen, handpalmen en nagels, en het verschil met een bloeding.