Oncologische huidzorg

Chemotherapie, doelgerichte therapie, immunotherapie, hormonale therapie en bestraling kunnen ook de huid, de nagels, de haren en de slijmvliezen raken. Die bijwerkingen zijn zelden levensbedreigend. Ze kunnen wel pijn doen, het lopen en het gebruik van je handen hinderen en soms een reden zijn om de behandeling aan te passen.

Oncologische huidzorg is de zorg voor huid, haar en nagels vóór, tijdens en na een behandeling tegen kanker. Op deze pagina's lees je wat je kunt zien en voelen, wat je zelf kunt doen en wanneer je contact opneemt met je behandelteam. De informatie is voor mensen die worden behandeld tegen kanker en voor hun naasten.

Waarom raakt de behandeling huid, haar en nagels?

Veel behandelingen tegen kanker richten zich op cellen die snel delen. Dat zijn de kankercellen, en ook gezonde cellen die snel delen, zoals de cellen van de huid, de slijmvliezen, de haarwortels en de plek waar de nagel wordt gemaakt. Wordt die celdeling geremd, dan ontstaan klachten aan huid, haar en nagels.

Elke soort behandeling geeft eigen klachten:

• Chemotherapie remt de celdeling in het hele lichaam.
• Doelgerichte therapie richt zich meer op de kankercel zelf en geeft eigen huidreacties.
• Immunotherapie zet je eigen afweer aan om de kanker aan te vallen. Die afweer kan ook de gezonde huid raken, met jeuk, uitslag of witte plekken.
• Hormonale therapie kan de huid dunner en droger maken, de nagels brozer en het haar dunner.
• Bestraling raakt alleen de huid op de plek die bestraald wordt. Daar kan de huid rood en gevoelig worden en kan het haar uitvallen.

Niet iedereen krijgt deze klachten even sterk. Dat hangt af van het medicijn, de dosis en hoe lang de behandeling duurt, van de combinatie met andere behandelingen en van je conditie.

Welke klachten bij welke behandeling

Welke klachten je krijgt, hangt af van het medicijn en van de plek die wordt bestraald. Je behandelteam kan je vertellen wat je bij jouw behandeling kunt verwachten.

Een paar voorbeelden van hoe vaak klachten voorkomen:

• Een droge huid is de huidbijwerking die het vaakst voorkomt.
• Bij immunotherapie krijgt een derde tot de helft van de mensen huidklachten.
• Tot 90 procent van de mensen die worden bestraald, krijgt een huidreactie op de bestraalde plek.

Ook het moment waarop een klacht begint, verschilt per klacht:

• de hand-voet-huidreactie: in de eerste twee tot vier weken na de start van een doelgerichte therapie
• puistjesuitslag: meestal in de eerste vier weken
• haaruitval door chemotherapie: meestal twee weken na de eerste of tweede kuur
• een huidreactie door bestraling: meestal na twee tot drie weken bestraling
• huidklachten bij immunotherapie: meestal in de eerste weken tot maanden

De klachten per onderwerp

Hieronder lees je per onderwerp kort waar het om gaat. Op de pagina's zelf staat meer uitleg, met wat je zelf kunt doen en wanneer je je behandelteam belt.

Nagels

Chemotherapie en doelgerichte therapie, en soms immunotherapie, kunnen de nagels van je vingers en tenen veranderen. De meeste veranderingen zijn onschuldig en groeien na de behandeling uit. Een loslatende nagel, een ontstoken nagelwal, wild vlees en een infectie vragen een behandeling door je arts. Met goede verzorging en bescherming verklein je de kans op nagelveranderingen.

Lees meer: Nagelveranderingen, Nagels verzorgen en beschermen en Behandeling van nagelveranderingen.

Handen en voeten

Chemotherapie kan het hand-voetsyndroom (HVS) geven: een rode, gezwollen en pijnlijke huid van de handpalmen en de voetzolen. Doelgerichte therapie kan de hand-voet-huidreactie (HVHR) geven: pijnlijke, scherp begrensde eeltplekken op de delen van je handen en voeten waar druk en wrijving op komt. Kloven zijn pijnlijke scheurtjes in een droge of verdikte huid, vooral aan de hielen, de randen van de voeten en de vingertoppen. Goede voetzorg en vroeg melden van klachten helpen voorkomen dat je behandeling moet worden aangepast.

Lees meer: Hand-voetsyndroom, Hand-voet-huidreactie, Kloven aan handen en voeten en Voetzorg tijdens en na de behandeling.

Huid

Bijna elke behandeling tegen kanker maakt de huid droger en kwetsbaarder. Een droge huid is goed te verzorgen. Doe je dat vanaf het begin, dan heb je minder jeuk en minder kans op kloven en eczeem. Jeuk kan je slaap en je kwaliteit van leven ernstig verstoren.

Doelgerichte therapie kan een uitslag met bultjes en puistjes geven die op acne lijkt. Middelen tegen gewone acne helpen daar niet. Bestraling kan een huidreactie geven op de bestraalde plek. Bij immunotherapie krijgt ongeveer een derde tot de helft van de mensen huidklachten, meestal milde.

Lees meer: Droge huid, Jeuk, Puistjesuitslag, Huidreactie door bestraling en Huidklachten bij immunotherapie. Welke crème of zalf bij welke klacht past, lees je op Welke crème wanneer.

Haar en kleur

Behandelingen tegen kanker kunnen de haarwortels beschadigen. Het haar kan uitvallen, helemaal of in plekken, of dunner, droger, krulliger of anders van kleur worden. Dat geldt ook voor je wenkbrauwen en wimpers. Meestal groeit het haar na de behandeling terug. Ook de kleur van je huid, slijmvliezen en nagels kan veranderen. Chemotherapie maakt ze meestal donkerder, doelgerichte therapie en immunotherapie maken ze lichter.

Lees meer: Haaruitval en haarveranderingen en Kleurveranderingen van huid, haar en nagels.

Mond

Sommige behandelingen tegen kanker geven een ontsteking van het mondslijmvlies (orale mucositis). Een ernstige ontsteking doet pijn en maakt eten en slikken moeilijk. Meld klachten in je mond daarom vroeg aan je behandelteam.

Lees meer: Ontsteking van het mondslijmvlies.

Hoe ernstig is een bijwerking?

Artsen geven de ernst van een bijwerking aan in graden. In gewone woorden:

• Graad 1: lichte klachten. Je kunt ze meestal zelf verzorgen.
• Graad 2: matige klachten, vaak met pijn. Je hebt er last van bij dagelijkse dingen, zoals koken en boodschappen doen. Er is behandeling nodig.
• Graad 3: ernstige klachten. Je hebt hulp nodig, bijvoorbeeld bij het wassen en aankleden. Het behandelteam moet ernaar kijken.

Voor de nagels bestaat een eigen indeling. Hoe de graden er per klacht uitzien, lees je op de onderwerppagina's.

Huidklachten wegen vaak zwaar. Twee op de drie mensen vinden de huidbijwerkingen erger dan ze hadden verwacht. Soms zijn ze zo ernstig dat de behandeling tegen kanker wordt aangepast, onderbroken of gestopt.

Huid en nagels verzorgen tijdens de behandeling

Deze adviezen gelden voor iedereen die wordt behandeld tegen kanker. Begin ermee vóór of bij de start van de behandeling.

• Douche hooguit één keer per dag, kort en lauw, met een mild, zeepvrij reinigingsmiddel zonder parfum. Dep je huid droog.
• Smeer je huid elke dag in met een crème of zalf zonder parfum, ook als je huid er goed uitziet. Voor handen en voeten is een crème met 5 tot 10% ureum geschikt.
• Bescherm je huid tegen de zon met schaduw, kleding, een hoed en een zonnebrandmiddel van minimaal factor 30.
• Houd je nagels kort en recht, laat je nagelriemen met rust en vet je nagels en nagelriemen elke dag in.
• Draag handschoenen bij nat of zwaar werk, en ruime schoenen met katoenen sokken.
• Laat je handen en voeten vóór de start nakijken.
• Meld nieuwe klachten aan huid, nagels, haar of mond vroeg aan je behandelteam.

Laat tijdens de behandeling hete hand- en voetbaden, lang en heet douchen, de sauna en verzorgingsproducten met parfum of alcohol, scrubs en peelings achterwege. Neem geen biotine of andere supplementen voor huid, haar en nagels: het nut is niet aangetoond en ze kunnen bloedtesten en je behandeling verstoren.

Meer hierover lees je op de pagina's Droge huid, Welke crème wanneer, Nagels verzorgen en beschermen en Voetzorg.

Klachten na de behandeling

Veel klachten herstellen na het einde van de behandeling. Dat kost tijd. Soms blijven klachten langer bestaan of ontstaan ze pas later.

• Nagels groeien langzaam. Een vingernagel groeit in ongeveer zes maanden uit, een teennagel in 12 tot 18 maanden. Bij een deel van de mensen blijft de nagel broos of wordt hij juist dikker.
• Haar groeit meestal maanden na het einde van de behandeling terug. Soms blijft het langer dan zes maanden dun.
• De huid kan droog, dun en gevoelig blijven en kleine beschadigingen herstellen trager. Een bestraalde huid blijft maanden tot jaren kwetsbaarder.
• Het gevoel in handen en voeten kan lang veranderd blijven, met tintelingen of minder gevoel.
• Bij immunotherapie kunnen bijwerkingen nog maanden na het stoppen ontstaan. Zeg daarom bij elke arts dat je immunotherapie hebt gehad.

Blijf je huid, nagels en voeten ook na de behandeling goed verzorgen en meld veranderingen aan je huisarts.

Wie bel je?

Tijdens de behandeling is je behandelteam je eerste aanspreekpunt: de oncoloog, de verpleegkundig specialist of de oncologieverpleegkundige. Na de behandeling is dat je huisarts.

Bel direct het spoednummer van je behandelteam bij koorts of koude rillingen tijdens of kort na een chemokuur. Bel je behandelteam ook bij blaren, een huid die loslaat, wondjes, pus, veel pijn, klachten van mond, ogen of geslachtsdelen, of klachten die snel erger worden.

Betrouwbare plekken voor informatie en hulp bij kanker vind je op de pagina Bronnen en hulp.

Folders en posters om te downloaden

Dr. Annemie Galimont maakte twaalf folders en tien posters. Je mag ze gratis downloaden, printen en meenemen naar je behandelteam. Negen folders zijn een Nederlandse bewerking van de patiëntenfolders van de EADV, door dr. Annemie Galimont, lid van de EADV Task Force Dermatology for Cancer Patients. De folders over immunotherapie, voetzorg en Welke crème wanneer heeft zij zelf samengesteld.

Folders:

• Nagelveranderingen door behandelingen tegen kanker (pdf, 4 blz.): hoe ze eruitzien, welke medicijnen ze geven, de behandeling en wat je zelf doet.
• Hand-voetsyndroom en hand-voet-huidreactie (pdf, 3 blz.): klachten aan handpalmen en voetzolen, bij welke medicijnen, de behandeling en wat je zelf doet.
• Droge huid bij behandelingen tegen kanker (pdf, 2 blz.): adviezen voor douchen, smeren, kleding en het weer.
• Jeuk bij behandelingen tegen kanker (pdf, 2 blz.): waardoor jeuk ontstaat en hoe je het voorkomt en behandelt.
• Puistjesuitslag bij behandelingen tegen kanker (pdf, 2 blz.): bij welke medicijnen deze uitslag ontstaat en wat ertegen helpt.
• Huidreactie door bestraling (pdf, 2 blz.): de vier graden van ernst en de verzorging van de bestraalde huid.
• Haaruitval en haarveranderingen bij behandelingen tegen kanker (pdf, 2 blz.): wat er per behandeling met het haar gebeurt en wat je zelf kunt doen.
• Kleurveranderingen van huid, haar en nagels bij behandelingen tegen kanker (pdf, 3 blz.): welke kleurveranderingen er zijn en hoe je ermee omgaat.
• Ontsteking van het mondslijmvlies bij behandelingen tegen kanker (pdf, 2 blz.): de behandeling en wat je zelf doet voor je mond.
• Huidklachten bij immunotherapie (pdf, 2 blz.): welke klachten ontstaan en wanneer je met spoed belt.
• Voetzorg tijdens en na de behandeling tegen kanker (pdf, 2 blz.): wat je zelf doet, wie je helpt en wat wordt vergoed.
• Welke crème wanneer (pdf, 2 blz.): welke crème of zalf je bij welke klacht gebruikt.

Posters over de nagels (pdf, elk 1 blz.):

• Hoe zit een nagel in elkaar: de delen van de nagel en waarom herstel lang duurt.
• Nagelveranderingen in beeld: de nagelveranderingen die het vaakst voorkomen.
• Welk medicijn geeft welke nagelverandering: welke medicijnen welke nagelverandering kunnen geven.
• Nagels beschermen: wat je doet en wat je vermijdt.
• Zelf je nagels verzorgen in acht stappen: veilig knippen, vijlen en insmeren.

Posters over handen, voeten en huid (pdf, elk 1 blz.):

• Hand-voetsyndroom: herkennen, de drie graden en vier dagelijkse stappen.
• Hand-voet-huidreactie: herkennen, de drie graden en wat je doet aan eelt en druk.
• Kloven aan handen en voeten: hoe je kloven voorkomt en verzorgt.
• Droge huid: de belangrijkste adviezen op één blad.

Voor naslag en voor het gesprek met je zorgverlener:

• De HuidWijzer: huid, nagels en voeten bij behandelingen tegen kanker (pdf, 33 blz.). Een naslag voor zorgverleners en voor mensen die worden behandeld: klachten herkennen, voorkomen, verzorgen en op tijd verwijzen.
• Praatplaten Huid, nagels, handen en voeten bij een behandeling tegen kanker (pdf): zeven platen met tekeningen en weinig tekst, voor mensen die moeilijk lezen.
• Poster Nagelafwijkingen per graad, wie doet wat (pdf, 1 blz.): voor zorgverleners, wie wat doet per graad.

Voor zorgverleners

Werk je als pedicure, huidtherapeut, schoonheidsspecialist, kapper of verpleegkundige met mensen die worden behandeld tegen kanker? Kijk dan op de pagina Voor zorgverleners. Daar vind je ook de gratis app Toolkit oncologische huidzorg, van intake tot verwijsbrief.

Over de auteur

Dr. Annemie Galimont is dermatoloog met oncodermatologie als aandachtsgebied. In het Bravis Ziekenhuis maakte zij samen met het oncologiecentrum protocollen om huidbijwerkingen te voorkomen, en zij behandelt complexe wonden in het Wond Expertise Centrum West-Brabant.

Zij is lid van de EADV Task Force Dermatology for Cancer Patients en medeauteur van de internationale aanbevelingen over nagelveranderingen door kankerbehandelingen (2026) en van de eerste Europees-Amerikaanse consensus over puistjesuitslag bij EGFR-remmers (2025). Voor de MASCC Oncodermatology Study Group schreef zij mee aan het voorlichtingsmateriaal voor patiënten over huid, haar en nagels bij kanker. Al in 2007 publiceerde zij als eerste auteur een indeling van de huid-, haar-, nagel- en slijmvliesbijwerkingen van EGFR-remmers.

In Nederland is zij medeauteur van de interprofessionele standaard Bijwerkingen aan huid en nagels door oncologische behandeling (NVvP en NVDV). Zij werkte namens de NVDV mee aan de Zorgmodule Voetproblemen tijdens een oncologisch behandeltraject en was voorzitter van de werkgroep Huidzorg van de richtlijn Palliatieve zorg voor kinderen.

Zij spreekt op congressen van onder meer de EADV en MASCC, ontwikkelde de opleiding Medisch Pedicure Oncologie en schoolde via Huidopleiding meer dan 8.500 zorgprofessionals. Zij ontving de WCS Award (2023) en werd in 2025 de eerste Zorgstem van het Jaar.

Zij legt in de media uit hoe het zit met huid en gezondheid, onder meer bij NOS, EenVandaag, Kassa, Keuringsdienst van Waarde, NRC, de Volkskrant en NPO Radio 1. Voor haar filmpjes tegen medische desinformatie ontving zij in 2025 ook de prijs van Omroep Zeeland.

Bronnen: e-book Oncologische huidzorg ontcijferd, hoofdstuk 6 (Huidopleiding, 2026); De HuidWijzer, hoofdstuk 1, 2 en 8 (Huidopleiding, 2026); de folders en posters op deze pagina (Huidopleiding, 2026); CTCAE versie 6.0 (2025).

Laatst inhoudelijk gecontroleerd: oktober 2026, door dr. Annemie Galimont, dermatoloog.