Bouw en verzorging
De delen van vulva en penis, wat normaal is en verzorging...
4 Artikelen
De huid van de vulva en de penis is dun en gevoelig. Jeuk, irritatie, schimmel en ontsteking komen veel voor en zijn meestal goed te behandelen. Daarnaast hebben veel mensen vragen over wat normaal is.
Op deze pagina lees je wat normaal is, welke klachten vaak voorkomen en wanneer je naar de huisarts gaat. Daaronder staan de pagina's per onderwerp en de folders om te downloaden. Ik gebruik de juiste namen voor de delen van de geslachtsdelen, steeds met uitleg.
Wat normaal is
Geen vulva en geen penis ziet er hetzelfde uit. Schaamlippen verschillen in vorm, grootte en kleur. Rijtjes witte bultjes rond de kroonrand van de eikel heten parelpapels. Gele puntjes zijn talgkliertjes. Dit alles is normaal en hoeft niet behandeld te worden.
Goede verzorging
Was je geslachtsdelen hooguit één keer per dag met lauw water, zonder zeep, douchegel of vochtige doekjes. Dep de huid droog en gebruik bij een schrale huid een vette zalf, zoals vaseline. Bij veel klachten is dat al de eerste stap van de behandeling.
Wanneer je naar de huisarts gaat
Een voorhuid die vastzit achter de eikel, heel veel pijn met blaasjes of wondjes en niet goed kunnen plassen laat je dezelfde dag bekijken. Jeuk die na 2 weken goede verzorging niet minder is, een wondje dat niet geneest, een bultje dat groeit en witte, glanzende plekken laat je bij een gewone afspraak bekijken.
De onderwerpen
Hieronder lees je per onderwerp kort waar het over gaat. De volledige uitleg staat op de pagina's onder Verdieping.
Bouw en verzorging
De delen van de vulva en de penis met hun namen, wat normaal en onschuldig is, zoals parelpapels en Fordyce-vlekjes, en hoe je de huid verzorgt.
Jeuk, irritatie en infecties
Jeuk en irritatie, contacteczeem, schimmelinfecties bij vrouwen en mannen, ontsteking van eikel en voorhuid, en genitale wratten, herpes en andere soa's.
Huidziekten van vulva en penis
Lichen sclerosus en lichen planus, met het behandelschema uit de richtlijn en de jaarlijkse controle, en de signalen van huidkanker en voorstadia.
Pijn, seksualiteit en hulp
Vulvodynie en pijn bij het vrijen, hoe je het gesprek met je huisarts voorbereidt en wanneer je gaat.
Verdieping
Hieronder vind je alle pagina's over vulva en penis, met de volledige uitleg per onderwerp.
Artikelen in Vulva en penis
Wanneer ga je naar de huisarts?
Je huisarts is je eerste aanspreekpunt. Die kijkt vaak naar klachten aan de geslachtsdelen en verwijst je zo nodig door. Voor een soatest kun je ook terecht bij het Centrum Seksuele Gezondheid van de GGD.
Bel dezelfde dag je huisarts, of buiten kantoortijd de huisartsenpost, bij:
- de voorhuid zit vast achter de eikel en de eikel zwelt op
- heel veel pijn met blaasjes of wondjes, of je kunt niet goed plassen
- een dikke, erg pijnlijke zwelling bij de ingang van de vagina
- snel erger wordende roodheid en zwelling, met koorts
Maak een gewone afspraak bij je huisarts bij:
- jeuk, pijn of een branderig gevoel dat na 2 weken goede verzorging niet minder is
- een wondje dat niet geneest, of een bultje dat groeit
- een witte, ruwe of harde plek, of een plek die van kleur verandert
- een schimmel die steeds terugkomt
- pijn bij het vrijen
- zorgen over een soa
Folders om te downloaden
Dr. Annemie Galimont-Collen schreef bij elk onderwerp een folder. Je vindt ze onderaan elke pagina, met een korte uitleg. Alle folders samen staan op de pagina Folders en materiaal over vulva en penis, gesorteerd per onderwerp.
De zes plaatjes uit de folders staan samen in Vulva en penis in één oogopslag (pdf, 1 blz.). Wil je alles in één keer printen of bewaren, gebruik dan de Themamap Vulva en penis (pdf, 29 blz.), met alle folders en uitlegkaarten in één bestand.
Meer informatie
thuisarts.nl: informatie van huisartsen over klachten aan de vulva, de vagina en de penis
nvdv.nl/folders: folders van de dermatologen, onder andere over lichen sclerosus en lichen planus
lsnederland.nl: Stichting Lichen Sclerosus, met informatie en lotgenotencontact
sense.info: informatie over seks, soa's en waar je je laat testen
Genitale wratten: de pagina in het onderwerp Wratten op onlinedermatologie.nl
Over de auteur
Dr. Annemie Galimont-Collen is sinds 2007 dermatoloog en werkt in het Bravis Ziekenhuis.
Olivier Galimont en Annemie Galimont-Collen richtten Huidopleiding® in 2012 samen op. Via Huidopleiding schoolde zij meer dan 8.500 zorgprofessionals. Zij ontving de WCS Award (2023) en werd in 2025 de eerste Zorgstem van het Jaar.
Bronnen
NVDV-richtlijn Lichen sclerosus (2021). NHG-Standaard Lichen sclerosus, aangepast na de NVDV-richtlijn van 2021. NVOG-richtlijn Vulvodynie (2019). NVOG-richtlijn Premaligniteiten van de vulva (2021). Multidisciplinaire richtlijn Seksueel overdraagbare aandoeningen (2024), onder meer de modules Fluor vaginalis en vaginitis en Balanitis. NHG-Standaard Fluor vaginalis (aanpassing medicamenteuze behandeling juli 2023). NHG-Standaard Dermatomycosen. Patiëntenfolders van de NVDV over lichen sclerosus en lichen planus.
Laatst inhoudelijk gecontroleerd: november 2026, door dr. Annemie Galimont-Collen, dermatoloog.