Voor zorgverleners

Deze pagina is voor pedicures, medisch pedicures, manicures, nagelstylisten, schoonheidsspecialisten, huidtherapeuten, podotherapeuten en verpleegkundigen. Jullie zien wratten vaak eerder dan de huisarts. En jullie krijgen vaak de vraag om een wrat weg te halen.

Goede wrattenzorg vraagt rust: scherp kijken, helder uitleggen, binnen je eigen vak blijven en op tijd verwijzen. Je eerste indruk is een werkhypothese. De diagnose stelt de huisarts, zo nodig de dermatoloog.

Twee vragen bij elke wratachtige plek

• Is dit werkelijk een wrat? Kijk naar de vier kenmerken: onderbroken huidlijnen, zwarte puntjes na lichte reductie van de hoornlaag, pijn bij zijwaartse druk (knijptest) en een ruw oppervlak. Past een kenmerk niet, dan weegt dat zwaarder dan alles wat wel past.
• Hoort deze wrat op dit moment bij mij? Signaleren, comfortzorg en zelfzorginstructie horen bij jou. Diagnosticeren en medisch behandelen horen bij de huisarts en de dermatoloog.

De rode vlaggen

Eén rode vlag is genoeg. Je stopt, documenteert wat je ziet, eventueel met een foto en met toestemming, en verwijst naar de huisarts.

• bloeding zonder duidelijk trauma, of bij lichte aanraking
• snelle groei of verandering in weken tot maanden
• ulceratie of een wond die niet geneest
• atypische kleur: rood, paars, blauw, zwart of parelmoerachtig
• een solitaire wratachtige plek op zonbeschadigde huid bij een oudere
• periunguale ligging met risico voor de matrix
• subunguale ligging: nooit zelf behandelen
• immunosuppressie
• geen effect na drie maanden therapietrouwe behandeling
• twijfel over de diagnose

Comfortzorg

Comfortzorg verlaagt de druk en daarmee de pijn. Het doet niets tegen het virus, en dat vertel je de cliënt ook.

• Het eelt rond de wrat mag je verminderen. In de wrat zelf snijd of frees je niet.
• Drukontlasting en schoeiseladvies helpen bij pijn. Een podotherapeut kan de belasting verdelen.
• Snijd of frees nooit in een plek die bloedt, gepigmenteerd is, snel groeit of pijn doet zonder duidelijke drukoorzaak.
• Bij diabetes, neuropathie of vaatlijden gebruik je geen salicylzuur of ander bijtend middel zonder overleg met de behandelaar.
• Cryotherapie doe je alleen als je daarvoor bent geschoold door een erkende opleider van de beroepsgroep.

Wie doet wat

• Pedicure of voetzorgverlener: signaleren, oppervlakkige eeltreductie, drukontlasting, zelfzorginstructie en verwijzen bij twijfel.
• Podotherapeut: looppatroon en drukverdeling, zolen en advies bij recidief.
• Huisarts: diagnostiek, cryotherapie, salicylzuur 40% en het verwijsbeleid.
• Dermatoloog: therapieresistente, atypische of uitgebreide wratten en twijfelbeelden.

Een goede verwijzing

Beschrijf wat je ziet met PROVOKE (plaats, rangschikking, omtrek, vorm, oppervlak, kleur en efflorescentie), sinds wanneer het bestaat, wat er al is geprobeerd en hoe therapietrouw dat ging, welke rode vlag je zag en de relevante context, zoals afweer, diabetes, medicatie of eerdere huidkanker. Voeg zo mogelijk een gedateerde foto toe, met toestemming. Je beschrijft wat je waarneemt en waarom je twijfelt, en de huisarts stelt de diagnose.

Gratis app: Toolkit Wrattenzorg

De Toolkit Wrattenzorg bundelt acht documenten die samen één werkwijze vormen: het intakeformulier, klinisch redeneren in zes stappen, de veiligheids- en behandelkaart, de rode-vlaggenkaart, de verwijsbrief voor de huisarts, het gesprekskader, de monitoringkaart en de meegeefkaart voor je cliënt. Door de hele toolkit loopt de stoplichtroute: groen, oranje en rood.

De app werkt in de browser. Je kunt hem op het beginscherm van je telefoon zetten, zonder appstore: Toolkit Wrattenzorg op huidopleiding.app.

Verder leren bij Huidopleiding

Olivier Galimont en Annemie Galimont-Collen richtten Huidopleiding® in 2012 samen op. Alle scholingen worden gegeven door een dermatoloog.

• Cursus klinisch redeneren en behandelplan bij wratten, geaccrediteerd, in je eigen tempo, met casuïstiek en een toets
• Webinar wratten: klinisch redeneren en behandelplan, geaccrediteerd, live met een dermatoloog
• het e-book Wratten ontcijferd, met klinisch redeneren in zes stappen, de lookalike-matrix, de tien rode vlaggen, de behandelladder en uitgewerkte casussen
• het gratis e-book Wratten, een beknopte gids voor iedereen in de huid-, haar- en nagelverzorging
• de gratis community van Huidopleiding, met blogs, podcasts en toolkit-apps

Om mee te geven aan je cliënt

Alle folders over wratten mag je gratis printen en meegeven. Ze staan op de pagina Folders en materiaal over wratten. Handig om mee te geven:

• Wrat of likdoorn (pdf, 1 blz.)
  Het verschil tussen een voetwrat en een likdoorn op één blad.

• Zelf een wrat behandelen met salicylzuur (pdf, 2 blz.)
  Hoe je salicylzuur gebruikt, hoe lang, wat normaal is en wanneer je stopt.

• Behandelkalender wratten (pdf, 1 blz.)
  Een kalender van twaalf weken om elke dag af te vinken.

• Fabels en huismiddeltjes bij wratten (pdf, 2 blz.)
  Wat klopt en wat niet, en waarom huismiddeltjes soms lijken te werken.