Begrenzen en de-escaleren

Loopt de spanning op, dan de-escaleer je. Gaat iemand over je grens, dan begrens je. Wordt het onveilig, dan stop je. Op deze pagina lees je hoe dat gaat, met de zinnen die je kunt gebruiken. Begrenzen is een professionele beweging: je markeert waar jouw vak ophoudt en de keuze van de cliënt verder gaat.

EGEL bij spanning (oranje)

Erkennen, Gevoel benoemen, Empathie tonen, Luisteren. Het doel is dat de spanning zakt en het contact blijft.

• "Ik zie dat dit je raakt, klopt dat?"
• "De spanning lijkt toe te nemen."
• "Er is geen haast, we nemen de tijd."

Ga bij oplopende spanning niet in discussie, verdedig jezelf niet en leg niet eindeloos uit.

BAM bij agressie (rood)

Betrokken blijven, Agressie benoemen, Maatregel nemen. Het doel is de grens duidelijk maken zonder mee te gaan in het gedrag.

• "Ik merk dat de toon verandert."
• "Ik wil dit gesprek voeren, maar niet op deze manier."
• "Als je zo doorgaat, beëindig ik dit gesprek."

Begrenzen in drie stappen

1. Benoemen: "Ik merk dat we hier al een paar keer rondom hetzelfde punt komen."
2. Grens stellen: "Ik kan dit advies niet geven, omdat het vakinhoudelijk niet verantwoord is."
3. Consequentie aangeven: "Als dit zo doorgaat, rond ik het gesprek af, en kunnen we op een ander moment opnieuw kijken."

De stappen bouwen op elkaar en je slaat er geen over. Soms is stap 1 al genoeg. Een consequentie die je noemt, moet je ook waarmaken. Begrenzen escaleert veel minder vaak dan mensen denken. Vaak volgt een korte stilte en zakt de toon.

Stoppen bij onveiligheid (paars)

Bij onveiligheid mag je het gesprek of de behandeling stoppen. Veiligheid gaat voor de klantrelatie. "Ik stop dit gesprek nu, het is niet veilig genoeg om verder te gaan." Neem afstand en schakel hulp in. Bij acuut gevaar bel je 112.

Online begrenzen

De lijn is: herkennen, niet meegaan, begrenzen, vastleggen, escaleren. Reageer niet impulsief, gebruik één professioneel kanaal en houd je reactie kort. "Ik beantwoord dit via dit kanaal niet verder." Bij een negatieve review reageer je één keer, kort, en verwijs je naar een privékanaal. Maak schermafbeeldingen met datum en tijd. Bedreiging, belaging, smaad, laster en doxing zijn strafbaar.

Vooraf regelen

• Houd zicht op de deur en zorg dat je er zelf altijd bij kunt.
• Werk je alleen of bij mensen thuis, deel dan je agenda met een vast persoon en spreek een check-in af.
• Plan een eerste afspraak met een nieuwe cliënt bij voorkeur overdag.
• Maak huisregels over omgangsvormen zichtbaar, aan de muur of op je website.

Vastleggen en nazorg

Leg elk incident kort en feitelijk vast: datum en tijd, wat er gebeurde, wie erbij was, wat je deed, hoe het afliep en welke vervolgstap is afgesproken. Een register met persoonsgegevens valt onder de AVG: houd het feitelijk, beveilig het en bewaar het niet langer dan nodig. Doe aangifte bij strafbaar gedrag. En draag het niet alleen: zoek een collega, intervisie of Slachtofferhulp.