De meldcode in vijf stappen

De meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling is een stappenplan voor professionals bij een vermoeden van huiselijk geweld, kindermishandeling of ouderenmishandeling. Sinds 1 januari 2019 hoort er een afwegingskader bij. Je hebt geen bewijs nodig om te starten, want twijfel is genoeg.

Voor wie de meldcode geldt

• Zorgprofessionals, zoals de huidtherapeut, de podotherapeut en de verpleegkundige: de vijf stappen zijn verplicht.
• Hybride beroepen, zoals de medisch pedicure: de meldcode geldt als je zorg verleent onder de Wkkgz, ook zonder BIG-registratie. Dat geldt ook voor een pedicure of schoonheidsspecialist die medische handelingen doet.
• Contactberoepen, zoals de pedicure, de kapper en de schoonheidsspecialist zonder medische handelingen: de meldcode is geen plicht, wel een bruikbaar denkkader. Je hebt wel een signaleringsverantwoordelijkheid.

Iedereen mag Veilig Thuis bellen voor advies, ook anoniem en zonder dat er een melding volgt.

De vijf stappen

1. In kaart brengen: leg je signalen feitelijk vast. Wat zag je, wat hoorde je, wanneer.
2. Overleggen: met een deskundige collega, en zo nodig met Veilig Thuis of een deskundige in letselduiding.
3. Gesprek: bespreek je zorgen met de cliënt. Sla deze stap alleen over als een gesprek de veiligheid in gevaar brengt.
4. Wegen: weeg de aard en de ernst met het afwegingskader. Bij twijfel raadpleeg je Veilig Thuis.
5. Beslissen: zelf hulp organiseren, melden bij Veilig Thuis, of allebei. Sinds 2019 kan dat samen.

Het afwegingskader

In stap 4 weeg je vijf vragen. Hoe ernstig is het? Is er acute of structurele onveiligheid? Kun je zelf effectieve hulp organiseren? Werkt de cliënt mee? Blijft de veiligheid geborgd? Is er acute of structurele onveiligheid die je zelf niet kunt keren, dan meld je. Kun je de veiligheid wel zelf borgen en volgen, dan mag je zelf hulp organiseren.

Melden en meldplicht

De meldcode is geen meldplicht. Wie eronder valt, moet de stappen doorlopen. Dat hoeft niet tot een melding te leiden. Je hebt wel het recht om te melden bij Veilig Thuis, ook zonder toestemming van de cliënt. Bij acute of structurele onveiligheid is melden de professionele norm.

De kindcheck

Levert de situatie van een volwassen cliënt risico op voor kinderen, bijvoorbeeld bij verslaving, ernstige psychische problemen of huiselijk geweld? Ga dan na of er kinderen zijn en of zij veilig zijn. Zo niet, dan doorloop je voor die kinderen de meldcode.

Het gesprek in stap 3

Spreek de cliënt alleen, zonder de partner of naaste erbij, op een rustig moment. Open met je eigen zorg en laat de cliënt de regie houden.

• "Ik maak me hier zorgen over."
• "Je bepaalt zelf wat je wilt delen."
• "Wil je daar iets meer over vertellen?"
• "Als je wilt, kan ik je informatie geven over waar je terechtkunt."

Dring niet aan, beschuldig niemand en beloof geen geheimhouding die je niet kunt houden. Gaat het om een kind: geloof het kind, vraag open en schrijf op wat het letterlijk zegt. Komt er niets los, dan heb je toch een deur op een kier gezet.

In België

België kent geen identieke meldcode. Daar kun je terecht bij 1712 voor advies, ook anoniem, en bij het Vertrouwenscentrum Kindermishandeling. In België geldt een algemene plicht om een minderjarige in ernstig gevaar te helpen.