Huidkanker en voorstadia bij vulva en penis

Huidkanker aan de vulva of de penis is zeldzaam. Het komt vooral voor bij ouderen. Hoe eerder het gevonden wordt, hoe kleiner de behandeling. Daarom is het goed om te weten op welke signalen je let.

Welke vormen er zijn

De meest voorkomende vorm is het plaveiselcelcarcinoom. Daar gaat soms een voorstadium aan vooraf. Ook een melanoom kan aan de geslachtsdelen voorkomen, al is dat zeldzaam. Let daarom ook op een pigmentvlek die verandert.

Voorstadia

• Bij de vulva: VIN, vulvaire intra-epitheliale neoplasie. De ene vorm komt door HPV. Die zie je vooral bij jongere vrouwen, en vaker bij rokers. De andere vorm ontstaat bij lichen sclerosus of lichen planus en zie je vooral bij oudere vrouwen.
• Bij de penis: PeIN, peniele intra-epitheliale neoplasie. Ook die kan door HPV komen of ontstaan bij lichen sclerosus.

Een voorstadium is nog geen kanker. Het kan wel overgaan in kanker. Daarom wordt het behandeld en gecontroleerd, bijvoorbeeld met een crème, een kleine operatie of een laserbehandeling. De gynaecoloog, de dermatoloog of de uroloog bespreekt met je wat past.

Wie meer kans heeft

• mensen met lichen sclerosus of lichen planus van de geslachtsdelen
• mensen met een langdurige HPV-infectie
• rokers
• mensen met een verminderde afweer, bijvoorbeeld na een orgaantransplantatie
• bij de penis: mannen met een nauwe voorhuid die niet besneden zijn

Signalen om te laten bekijken

• een wondje dat niet geneest
• een bultje of knobbel die groeit
• een ruwe, harde of schilferende plek
• een plek die van kleur verandert: wit, rood, bruin of zwart
• bloeden zonder duidelijke reden
• jeuk of pijn op één plek die blijft
• een verandering aan één kant
• een dikke klier in de lies

Heb je lichen sclerosus of lichen planus, let dan vooral op een plek die anders reageert dan de rest: een wondje of bultje dat niet beter wordt met de hormoonzalf.

Zelf kijken

Kijk regelmatig met een spiegel naar je vulva of je penis, in goed licht. Zo weet je hoe het er bij jou normaal uitziet, en zie je eerder als er iets verandert. Twijfel je, ga dan naar je huisarts. Die kan een klein stukje huid laten onderzoeken.

Wat je zelf kunt doen

• Stop met roken.
• Laat lichen sclerosus en lichen planus goed behandelen en ga op controle.
• Een condoom verkleint de kans op HPV.
• De HPV-vaccinatie beschermt tegen de typen HPV die het vaakst kanker geven. Meisjes en jongens krijgen die vaccinatie in het Rijksvaccinatieprogramma.