Lichen planus van de geslachtsdelen

Lichen planus is een ontsteking van de huid en de slijmvliezen. Het afweersysteem speelt een rol, de precieze oorzaak is niet bekend. Lichen planus is niet besmettelijk. Het kan voorkomen op de huid, in de mond, op de geslachtsdelen, op de hoofdhuid en aan de nagels. Op deze pagina gaat het over lichen planus van de geslachtsdelen.

Klachten

  • fijne witte lijntjes, als een kantpatroon, die soms geen klachten geven
  • rode, rauwe plekken en wondjes, vooral bij de ingang van de vagina en in de vagina
  • een branderig gevoel, pijn en pijn bij het vrijen
  • afscheiding, soms met wat bloed
  • verklevingen, waardoor de kleine schaamlippen kleiner worden of de vagina nauwer
  • bij mannen paarsrode of witte plekjes op de eikel

Vaak zit lichen planus ook in de mond, met witte lijntjes of pijnlijke plekken aan de binnenkant van de wangen of op het tandvlees. Vertel dat aan je arts en je tandarts. Op de huid geeft lichen planus jeukende, paarsrode, platte bultjes, vaak aan de polsen en de enkels.

Het onderzoek

De arts stelt de diagnose meestal na het kijken. Soms is een klein stukje huid nodig voor onderzoek onder de microscoop. Lichen planus en lichen sclerosus lijken op elkaar en kunnen ook samen voorkomen. Lichen planus kan in de vagina zitten, lichen sclerosus niet.

De behandeling

Geeft lichen planus geen klachten, dan is behandeling meestal niet nodig. Bij klachten smeer je met een sterk werkende hormoonzalf (corticosteroïd) van de dermatoloog of gynaecoloog. In de vagina gaat dat soms met een zetpil of applicator. Helpt dat niet genoeg, dan zijn er andere zalven, zoals tacrolimus, en soms tabletten.

Lichen planus aan de geslachtsdelen is vaak hardnekkig, en de behandeling kan lang duren. Bij verklevingen of een nauwe vagina kan de gynaecoloog helpen. Bij pijn bij het vrijen kunnen een bekkenfysiotherapeut en een seksuoloog helpen.

Verzorging

  • Was met lauw water, zonder zeep en zonder washandje. Dep droog.
  • Draag ruim, katoenen ondergoed en geen strakke kleding.
  • Een vette zalf, zoals vaseline, beschermt de huid.
  • Stop met roken en drink weinig alcohol.

Controle

Bij lichen planus van de slijmvliezen is de kans op een vorm van huidkanker iets groter. Die kans is klein. Ga regelmatig op controle en kijk zelf met een spiegel. Ga eerder bij een bultje dat groeit, een ruwe of harde plek, of een wondje dat niet geneest ondanks de behandeling.

Wanneer ga je naar de huisarts?

Je huisarts is je eerste aanspreekpunt. Die kijkt vaak naar klachten aan de geslachtsdelen en verwijst je zo nodig door. Voor een soatest kun je ook terecht bij het Centrum Seksuele Gezondheid van de GGD.

Bel dezelfde dag je huisarts, of buiten kantoortijd de huisartsenpost, bij:

  • de voorhuid zit vast achter de eikel en de eikel zwelt op
  • heel veel pijn met blaasjes of wondjes, of je kunt niet goed plassen
  • een dikke, erg pijnlijke zwelling bij de ingang van de vagina
  • snel erger wordende roodheid en zwelling, met koorts

Maak een gewone afspraak bij je huisarts bij:

  • jeuk, pijn of een branderig gevoel dat na 2 weken goede verzorging niet minder is
  • een wondje dat niet geneest, of een bultje dat groeit
  • een witte, ruwe of harde plek, of een plek die van kleur verandert
  • een schimmel die steeds terugkomt
  • pijn bij het vrijen
  • zorgen over een soa

Folders om te downloaden

In deze folders lees je meer over lichen planus.

Alle folders over vulva en penis vind je op de pagina Folders en materiaal over vulva en penis.

Bronnen
NVDV-richtlijn Lichen sclerosus (2021). NHG-Standaard Lichen sclerosus, aangepast na de NVDV-richtlijn van 2021. NVOG-richtlijn Vulvodynie (2019). NVOG-richtlijn Premaligniteiten van de vulva (2021). Multidisciplinaire richtlijn Seksueel overdraagbare aandoeningen (2024), onder meer de modules Fluor vaginalis en vaginitis en Balanitis. NHG-Standaard Fluor vaginalis (aanpassing medicamenteuze behandeling juli 2023). NHG-Standaard Dermatomycosen. Patiëntenfolders van de NVDV over lichen sclerosus en lichen planus.
Laatst inhoudelijk gecontroleerd: november 2026, door dr. Annemie Galimont-Collen, dermatoloog.