Vulvodynie en pijn bij het vrijen

Pijn bij het vrijen komt veel voor. Soms is er een duidelijke oorzaak, zoals een schimmel, eczeem, lichen sclerosus, lichen planus, een droge huid na de overgang of een litteken na een bevalling. Je huisarts kijkt eerst naar zulke oorzaken. Vindt de arts geen oorzaak, dan kan het om vulvodynie gaan.

Wat vulvodynie is

Bij vulvodynie heb je minstens drie maanden pijn aan de vulva, zonder een zichtbare oorzaak. De pijn voelt branderig, schrijnend, rauw of stekend. In Nederland heeft ongeveer 2 op de 100 volwassen vrouwen vulvodynie. De pijn is echt, ook als er aan de buitenkant niets te zien is.

• Vestibulodynie: de pijn zit bij de ingang van de vagina en ontstaat bij aanraking, zoals bij het vrijen, het inbrengen van een tampon of bij een inwendig onderzoek. Dit is de meest voorkomende vorm.
• Gegeneraliseerde vulvodynie: de pijn zit verspreid over de vulva en is er ook zonder aanraking.

Hoe pijn zichzelf in stand houdt

Wie pijn verwacht, spant vaak ongemerkt de bekkenbodemspieren aan. Gespannen spieren maken het vrijen pijnlijker, en de zenuwen in de huid worden gevoeliger. Zo houdt de pijn zichzelf in stand. Ook spanning, angst, eerdere nare ervaringen en vaak terugkerende schimmelinfecties kunnen meespelen. Daarom kijkt de behandeling naar het lichaam en naar het hoofd.

De diagnose

De huisarts of gynaecoloog vraagt naar je klachten en kijkt naar de vulva. Soms raakt de arts met een wattenstaafje voorzichtig plekjes aan om te zien waar de pijn zit. Je bepaalt zelf of en hoe ver het onderzoek gaat, en je mag altijd vragen om te stoppen.

De behandeling

De richtlijn van de gynaecologen adviseert om te beginnen met een behandeling zonder medicijnen. Samen met je arts kies je wat het best bij je klachten past.

• Uitleg: begrijpen waar de pijn vandaan komt, helpt al.
• Goede verzorging: geen zeep, lauw water, en een vette zalf. Regelmatig zacht smeren kan de huid minder gevoelig maken.
• Bekkenfysiotherapie: je leert de bekkenbodemspieren te voelen en te ontspannen. Dit ligt voor de hand als gespannen spieren op de voorgrond staan.
• Seksuologische behandeling of cognitieve gedragstherapie: je leert anders met de pijn en met vrijen omgaan, eventueel samen met je partner. Dit ligt voor de hand als de klachten vooral het vrijen raken.
• Medicijnen: alleen als dit niet genoeg helpt. Bij de vorm die verspreid is en vanzelf pijn doet, kan de arts een middel tegen zenuwpijn voorschrijven.
• Een operatie: is zelden nodig.

Vrijen

Je hoeft niet door te gaan als het pijn doet. Er zijn veel manieren van vrijen zonder penetratie. Een glijmiddel kan helpen. Praat erover met je partner. Een seksuoloog kan jullie samen helpen.