Bij constitutioneel eczeem (ook wel atopisch eczeem) is de huid droog en kwetsbaar. Goede basiszorg houdt de huid soepel, vermindert de jeuk en zorgt dat het eczeem minder vaak opvlamt. Je hebt dan ook minder hormooncrème nodig.
Basiszorg is voor iedereen met eczeem gelijk, ook als de huid rustig is: kort en lauw wassen, elke dag de hele huid insmeren en prikkels vermijden.
De buitenste laag van de huid werkt als een muur van stenen en specie. Bij eczeem zitten er minder vetten tussen de cellen. Daardoor ontstaan kieren: vocht verdampt, en zeep, bacteriën en andere prikkels komen makkelijker binnen. Basiszalf dicht die kieren tijdelijk af.
Als richtlijn: douche of baad niet vaker dan één keer per dag, kort (ongeveer 5 tot 10 minuten) en met handwarm water, niet warmer dan 37 °C. Minder vaak, bijvoorbeeld 2 tot 3 keer per week, mag ook en is vaak beter voor de huid. Baby's jonger dan 1 jaar baad je meestal 2 tot 3 keer per week. Na sporten of bij zweten kun je best kort afspoelen.
Gebruik zo weinig mogelijk zeep, douchegel en shampoo. Kies een zeepvrij wasmiddel of een doucheolie zonder parfum. Voor veel plekken is water genoeg.
Was met je handen. Een washandje schuurt.
Spoel shampoo en wasmiddel goed uit.
Dep je huid droog met een zachte handdoek. Wrijf niet.
Smeer binnen enkele minuten na het wassen de hele huid in met basiszalf.
Badolie heeft geen extra effect als je na het wassen goed smeert. Gebruik je het toch, doe het er dan pas na een paar minuten in het bad bij. Let op: het bad en de huid worden glad.
Basiszalf is een vette zalf of crème zonder medicijn. Andere namen zijn vettende crème, basiscrème en emolliens. Basiszalf is de basis van de behandeling van eczeem, ook als het eczeem rustig is.
Smeer minstens één keer per dag de hele huid in, liefst vaker. Smeer altijd na het wassen.
Smeer royaal en met de haarrichting mee.
Blijf smeren als het eczeem weg is. Het eczeem vlamt dan minder snel op.
Gebruik je ook hormooncrème? Smeer die eerst op de eczeemplekken en de basiszalf een half uur tot een uur later, of op een ander moment van de dag. Meng ze niet. Meer hierover lees je op de pagina Hormooncrème bij eczeem goed gebruiken.
Smeer op vaste momenten, bijvoorbeeld na het douchen en voor het slapen. Zet de pot of tube op de plek waar je smeert. Een volwassene heeft voor het hele lichaam al snel enkele honderden grammen per week nodig. Gaat een pot maanden mee, dan smeer je te weinig.
Welke basiszalf het beste werkt, verschilt per persoon. Een middel dat prettig voelt, gebruik je vaker.
Hoe droger de huid, hoe vetter het middel. Een zalf is het vetst, daarna komen vetcrème en crème. Een lotion bevat veel water en weinig vet.
Bij een heel droge huid en in de winter past een vettere zalf. In het gezicht, in de plooien en in de zomer is een crème vaak prettiger. Een zalf kan daar broeien.
Op een natte, vochtige plek smeer je geen vette zalf. Neem dan contact op met je arts.
Probeer een middel uit. Let op hoe het uitsmeert, ruikt en intrekt. Blijft de huid droog, kies dan een vetter middel.
Kies een middel zonder parfum. Parfum, plantenextracten en wolvet (lanoline) kunnen een allergie geven.
Vaseline en paraffine zijn niet schadelijk voor de huid. Vaseline sluit de huid af en geeft vetvlekken. Voor grote stukken huid is een zalf of vetcrème prettiger.
Het woord natuurlijk op een verpakking zegt niets over veiligheid of werking.
Ureum houdt vocht vast in de huid. Een crème met ureum kan helpen bij een heel droge, schilferige of dikke huid als andere basiszalven onvoldoende werken. Ureum kan prikken, vooral op een schrale of kapotte huid. Een crème met tot 10% ureum past bij een droge huid. Gebruik geen ureum bij baby's.
Neem zalf uit een pot met een schone spatel of lepel en doe de deksel er meteen weer op. Gooi een pot weg die vreemd ruikt of verkleurt.
In de gratis app Eczeem Keuzehulp vind je met drie vragen welke verzorging bij jouw huid past. De gratis app Smeerwijzer legt stap voor stap uit hoe je smeert. Beide staan op huidopleiding.app en werken zonder account.
Veel mensen met eczeem vinden katoen, bamboe of zijde direct op de huid het prettigst. Wol en synthetische stoffen kunnen prikkelen. Kijk zelf wat voor jou goed voelt. Wil je wol dragen, trek het dan over een katoenen laag aan.
Knip harde labels uit en kies kleding met vlakke naden.
Was met een wasmiddel zonder parfum, spoel extra en gebruik geen wasverzachter.
Was nieuwe kleding voordat je die draagt.
Draag bij schoonmaken en afwassen huishoudhandschoenen met een katoenen binnenhandschoen, en niet langer dan nodig.
Warmte en zweten geven jeuk. Houd het huis in de zomer koel en fris. Zet de verwarming in de winter niet te hoog, bijvoorbeeld rond 19 °C.
In de winter droogt de huid extra uit. Smeer dan vaker of kies een vettere basiszalf.
Sporten is goed, ook met eczeem. Draag luchtige kleding. Spoel na het sporten kort af met lauw water, dep droog en smeer de huid in.
Zwemmen mag als het eczeem niet open of ontstoken is. Smeer de huid vooraf in met een laagje basiszalf of vaseline. Spoel na het zwemmen het chloor af en smeer opnieuw.
Bescherm je huid tegen verbranden met schaduw en luchtige, bedekkende kleding. Kies een zonnebrandmiddel zonder parfum van minimaal factor 30, voor kinderen factor 50. Probeer het eerst uit op een klein stukje huid.
Krabben beschadigt de huid en maakt de jeuk erger. Houd je nagels kort. Koel, klop of knijp in plaats van te krabben. Meer tips lees je op de pagina Jeuk en krabben bij eczeem.
Bij matig of ernstig eczeem kan verbandkleding helpen: een dun pakje, handschoenen of sokken over de ingesmeerde huid, vooral 's nachts. Meer hierover lees je op de pagina Natte omslagen, verbandkleding en wet wrap.
Mensen met constitutioneel eczeem krijgen vaker handeczeem. Vaak handen wassen, nat werk, zeep, schoonmaakmiddelen en wrijving spelen mee. Soms is er ook een contactallergie, bijvoorbeeld voor rubber, nikkel of parfum.
Was je handen alleen als het nodig is, met lauw water en weinig zeep. Spoel goed af en droog goed af, ook tussen je vingers.
Vet je handen minstens twee keer per dag in, en na elke keer wassen. Een zalf beschermt beter dan een crème. Gebruik overdag eventueel een crème en 's nachts een zalf.
Draag handschoenen bij nat werk, afwassen, schoonmaken en tuinieren, met katoenen handschoenen eronder. Zonder katoen wordt de huid binnen 10 tot 15 minuten nat en geïrriteerd.
Draag 's nachts katoenen handschoenen over de zalf. Dan trekt de zalf beter in.
Doe ringen af bij nat werk en als je smeert.
Is het handeczeem na 6 weken goed behandelen niet beter, of zit het precies waar een product of handschoen je huid raakt? Vraag je arts dan of een plakproef zinvol is. Hangt het samen met je werk, overleg dan ook met de bedrijfsarts.
Eczeem verandert vaak met het seizoen. In de winter maakt de droge lucht in verwarmde ruimtes de huid droger. Smeer dan vaker en kies een vettere basiszalf. In het voorjaar wordt het eczeem bij sommige mensen erger door pollen van bomen en gras. In de zomer geven zweet en warmte jeuk. Draag luchtige kleding, spoel zweet kort af met lauw water en smeer daarna meteen. Begin in de herfst op tijd met vaker smeren, voordat de huid droog en ruw wordt.
Ben je onder behandeling bij een dermatoloog, neem dan contact op met de polikliniek dermatologie.
Neem dezelfde dag contact op met je huisarts, of buiten kantoortijd met de huisartsenpost, bij snel uitbreidende blaasjes of ronde wondjes op de eczeemhuid, vaak met koorts of ziek zijn. Dit kan eczema herpeticum zijn, een infectie met het koortslipvirus.
Neem ook contact op bij:
eczeem dat na 2 tot 3 weken goed smeren niet duidelijk beter is
een huid die ondanks dagelijks smeren droog blijft of steeds weer opvlamt
jeuk, roodheid of eczeem precies waar je een nieuwe crème of zalf smeert
jeuk waardoor jij of je kind slecht slaapt
gele korstjes, pus of natte, pijnlijke plekken
twijfel of zorgen over de behandeling
Deze folders gaan over de dagelijkse verzorging. De uitlegkaarten en de poster zijn één blad, handig om op te hangen bij je crèmes. De folder Welke basiszalf wanneer helpt je kiezen tussen crèmes en zalven.
Droge huid en dagelijkse verzorging bij eczeem (pdf, 4 blz.)
Wassen, kleding, sporten, zon, make-up, handen en voeten, met een invulblok voor je eigen verzorging.
Welke basiszalf wanneer (pdf, 7 blz.)
Hoe je een vettende crème kiest, uitprobeert en het etiket leest. De papieren versie van de Eczeem Keuzehulp.
Poster Smeren in 5 stappen (pdf, 1 blz.)
Om op te hangen bij je crèmes: smeren in vijf stappen.
Uitlegkaart De huid bij eczeem (pdf, 1 blz.)
Waarom de huid bij eczeem droog wordt en jeukt, met het schema van de huidbarrière.
Uitlegkaart Vettende crème (pdf, 1 blz.)
Waarom vettende crème de basis is van elke behandeling.
Uitlegkaart Volgorde van smeren (pdf, 1 blz.)
Hoe je ontstekingsremmende zalf en vettende crème na elkaar smeert.
Uitlegkaart Prikkels en stoffen (pdf, 1 blz.)
Wat de huid kan irriteren en wat je eraan doet.
Eczeem door het jaar heen (pdf, 2 blz.)
Weer, kleding en wassen: wat je per seizoen kunt doen.
Handeczeem (pdf, 2 blz.)
Hoe handeczeem ontstaat, hoe je je handen beschermt en hoe het behandeld wordt.
Alle folders over eczeem vind je op de pagina Folders en materiaal over eczeem.
Dr. Annemie Galimont maakte twee gratis apps die bij de folders horen. Je kunt ze op je telefoon zetten en ze werken zonder account. Ze vervangen het advies van je arts of apotheek niet.
Eczeem Keuzehulp
Welke verzorging past bij jouw huid, met een zoekhulp voor producten zonder de stof waar je allergisch voor bent.
Smeerwijzer
Hoe je hormooncrème en vettende crème smeert, hoeveel je nodig hebt en hoe je afbouwt, met een eigen smeerplan.
folders Hormooncrème bij eczeem, Droge huid en dagelijkse verzorging bij eczeem en Welke basiszalf wanneer (onlinedermatologie.nl, 2026); e-book Psoriasis en eczeem ontcijferd; apps Smeerwijzer en Eczeem Keuzehulp (Huidopleiding, 2026). NVDV-richtlijn Constitutioneel eczeem, module Indifferente middelen (emolliens) (9 juni 2015) en addendum Ureum bij constitutioneel eczeem (29 januari 2020). Expertisegroep Constitutioneel Eczeem. Stapsgewijze topicale behandeling van constitutioneel eczeem. Ned Tijdschr Dermatol Venereol 2025;35(7):31-38. NHG-Standaard Eczeem (2014).
Laatst inhoudelijk gecontroleerd: oktober 2026, door dr. Annemie Galimont, dermatoloog.