Bij ernstig constitutioneel eczeem (ook wel atopisch eczeem) zijn zalven, verbandkleding en lichttherapie soms niet genoeg. Dan kan de dermatoloog tabletten of injecties voorschrijven die de ontsteking van binnenuit remmen.
De laatste jaren zijn er veel nieuwe middelen bijgekomen. Daardoor is er voor bijna iedereen met ernstig eczeem een behandeling die werkt. De basiszalf blijf je gewoon gebruiken.
De dermatoloog bespreekt deze middelen als het eczeem ernstig is en goed uitgevoerd smeren onvoldoende helpt. Ook de invloed op je slaap, je werk, school en je stemming tellen mee. Samen kies je een middel dat past bij je leeftijd, je gezondheid, een eventuele kinderwens en wat je zelf belangrijk vindt.
Ciclosporine: capsules of drank, twee keer per dag. Werkt snel. Het is in Nederland geregistreerd voor ernstig eczeem bij volwassenen. De arts controleert regelmatig je bloeddruk en nierfunctie.
Methotrexaat: één keer per week een tablet of injectie, met foliumzuur op een andere dag. Werkt langzamer. Regelmatig bloedonderzoek.
Azathioprine en mycofenolzuur: tabletten, met regelmatig bloedonderzoek.
Methotrexaat, azathioprine en mycofenolzuur zijn niet geregistreerd voor eczeem. Ze worden wel gebruikt als de dermatoloog dat verantwoord vindt. Prednisontabletten gebruik je alleen kort, bij een flinke opvlamming of als overbrugging tot een ander middel werkt.
Let bij ciclosporine op het volgende:
Grapefruit en grapefruitsap verhogen de hoeveelheid ciclosporine in je bloed. Daardoor krijg je meer kans op bijwerkingen.
Sint-janskruid verlaagt de hoeveelheid ciclosporine en mag je niet gebruiken.
Pijnstillers als ibuprofen, diclofenac en naproxen vergroten de kans op nierschade. Overleg eerst met je arts of apotheker.
Mijd de zonnebank en bescherm je huid goed tegen de zon.
Biologics zijn injecties die gericht een stof uit de ontsteking blokkeren. Je spuit ze na uitleg zelf onder de huid, eens in de 2 tot 8 weken, afhankelijk van het middel. JAK-remmers zijn tabletten die je elke dag inneemt en die snel werken.
| Middel | Soort | Vanaf |
|---|---|---|
| Dupilumab | injectie | 6 maanden |
| Tralokinumab | injectie | 12 jaar |
| Lebrikizumab | injectie | 12 jaar en 40 kilo |
| Nemolizumab | injectie | 12 jaar |
| Baricitinib | tablet | 2 jaar |
| Upadacitinib | tablet | 12 jaar |
| Abrocitinib | tablet | 12 jaar |
Nemolizumab en upadacitinib zijn bij jongeren vanaf 12 jaar geregistreerd als ze minstens 30 kg wegen. Ook kinderen met ernstig eczeem kunnen goed behandeld worden. Naast deze middelen gebruikt de dermatoloog volgens de richtlijn ook ciclosporine, methotrexaat, mycofenolzuur of azathioprine bij kinderen, al zijn die voor kinderen niet officieel geregistreerd. De behandeling gebeurt in een centrum met ervaring in eczeem bij kinderen. Nemolizumab werkt vooral snel tegen de jeuk. Voor de vergoeding gelden per middel landelijke afspraken. Je dermatoloog weet welk middel voor jou in aanmerking komt.
Dupilumab, tralokinumab en lebrikizumab kunnen rode, droge, branderige of jeukende ogen of ontstoken oogleden geven. Meld dat bij je arts, want het is meestal goed te behandelen. Heb je pijn aan je oog, ben je lichtschuw of zie je slechter, neem dan dezelfde dag contact op.
Bij dupilumab, tralokinumab en lebrikizumab is geen vast bloedonderzoek nodig. Heb je ook astma, verander of stop je astmamedicijnen dan niet zelf.
JAK-remmers vragen bloedonderzoek, onder meer van bloedbeeld, lever en cholesterol. Ze kunnen gordelroos, puistjes en misselijkheid geven.
Voor JAK-remmers geldt sinds maart 2023 een Europees advies. Ben je 65 jaar of ouder, heb je een verhoogd risico op hart- en vaatziekten, rook je of rookte je lang, of heb je een verhoogd risico op kanker, dan krijg je een JAK-remmer alleen als er geen goed alternatief is. Bij een verhoogd risico op trombose is de arts extra voorzichtig. Waar het kan, kiest de arts een lagere dosis.
De middelen werken elk op een andere manier op de afweer. Bij de klassieke middelen en bij JAK-remmers is de kans op bepaalde infecties groter, zoals gordelroos. Biologics bij eczeem geven dat risico nauwelijks, maar wel andere bijwerkingen, zoals oogklachten. Welke controles en voorzorgen nodig zijn, hangt af van het middel en van jouw gezondheid. Moet je geopereerd worden, overleg dan op tijd met je dermatoloog of je tijdelijk stopt.
Bij de meeste middelen doet de dermatoloog voor de start bloedonderzoek. Bij JAK-remmers en de klassieke middelen kijkt de arts ook of je tuberculose of hepatitis hebt gehad. Je vaccinaties worden nagelopen, ook of je waterpokken hebt gehad.
Of een middel werkt, beoordeelt de dermatoloog bij biologics na ongeveer 16 weken en bij JAK-remmers na 8 tot 24 weken, afhankelijk van het middel. Werkt het onvoldoende of geeft het te veel bijwerkingen, dan zijn er andere middelen.
Je dermatoloog vraagt je misschien mee te doen aan een landelijke registratie, zoals BioDay of TREAT NL. Daarin worden werking en veiligheid van deze middelen bij eczeem gevolgd.
Levende vaccins, zoals BMR, rotavirus, waterpokken en gele koorts, krijg je tijdens deze middelen niet. Bij een biological kan de arts soms een uitzondering maken, bijvoorbeeld voor de tweede BMR-prik bij een kind. Laat je arts beoordelen of en wanneer een levend vaccin kan, en laat het zo nodig vóór de start geven.
Bij kinderen kan de tweede BMR-prik zo nodig eerder worden gegeven. Tijdens een biological is de tweede BMR mogelijk, tijdens een JAK-remmer wordt die afgeraden.
Andere vaccinaties, zoals de griepprik, mogen gewoon. Volwassenen krijgen voor de start van een JAK-remmer het advies zich te laten vaccineren tegen gordelroos, met een vaccin zonder levend virus.
Krijg je koorts, een infectie, blaasjes die op gordelroos lijken of waterpokken, neem dan direct contact op met je arts.
Bespreek een kinderwens op tijd met je dermatoloog, ook als je een man bent. Methotrexaat, mycofenolzuur en JAK-remmers horen niet bij een zwangerschap en moeten ruim van tevoren stoppen. Ciclosporine kan zo nodig in overleg. Meer hierover lees je op de pagina Kinderwens, zwangerschap en borstvoeding bij eczeem.
Gebruik je tabletten of injecties, neem dan bij vragen contact op met de polikliniek dermatologie.
Neem dezelfde dag contact op met je arts, of buiten kantoortijd met de huisartsenpost, bij:
koorts of een ernstige infectie
snel uitbreidende blaasjes of ronde wondjes op de eczeemhuid, of blaasjes die op gordelroos of waterpokken lijken
pijn op de borst, plotseling een dik, pijnlijk been of kortademigheid tijdens een JAK-remmer
Neem ook contact op bij:
rode, pijnlijke of jeukende ogen
een zwangerschap of kinderwens
eczeem dat ondanks de behandeling niet beter wordt
De overzichtsfolder zet alle middelen naast elkaar. Krijg je een van deze middelen, dan lees je in de folder van dat middel hoe je het gebruikt, welke controles nodig zijn en wat je doet bij vaccinaties, zwangerschap en bijwerkingen.
Tabletten en injecties bij ernstig eczeem (pdf, 3 blz.)
Een overzicht van de medicijnen die door het hele lichaam werken, met een tabel van alle middelen.
Dupilumab (pdf, 4 blz.)
Injecties bij matig tot ernstig eczeem.
Tralokinumab (pdf, 3 blz.)
Injecties bij matig tot ernstig eczeem.
Lebrikizumab (pdf, 3 blz.)
Injecties bij matig tot ernstig eczeem.
Nemolizumab (pdf, 3 blz.)
Injecties bij matig tot ernstig eczeem, vooral sterk tegen jeuk.
Upadacitinib (pdf, 3 blz.)
Tabletten bij matig tot ernstig eczeem.
Abrocitinib (pdf, 3 blz.)
Tabletten bij matig tot ernstig eczeem.
Baricitinib (pdf, 3 blz.)
Tabletten bij matig tot ernstig eczeem.
Ciclosporine (pdf, 3 blz.)
Capsules bij ernstig eczeem.
Methotrexaat (pdf, 3 blz.)
Eén keer per week, bij ernstig eczeem.
Azathioprine (pdf, 3 blz.)
Tabletten bij ernstig eczeem.
Mycofenolzuur en mycofenolaatmofetil (pdf, 3 blz.)
Tabletten of capsules bij ernstig eczeem.
Alle folders over eczeem vind je op de pagina Folders en materiaal over eczeem.
e-book Psoriasis en eczeem ontcijferd, hoofdstuk 7 en 16 (Huidopleiding, 2026). NVDV-richtlijn Constitutioneel eczeem, modules Ciclosporine-A, Methotrexaat en Orale corticosteroïden (9 juni 2015), Keuze voor en tussen biologics en JAK-remmers (28 augustus 2024) en Biologics en JAK-remmers bij kinderen en adolescenten, met tabel 3 vaccinaties (12 december 2025). Farmacotherapeutisch Kompas, ciclosporine, dupilumab, tralokinumab, lebrikizumab, nemolizumab, baricitinib, upadacitinib en abrocitinib (geraadpleegd oktober 2026). NVDV, conceptrichtlijn Screening en monitoring bij systemische medicatie voor inflammatoire dermatosen (2026). EMA, Janus kinase inhibitors, besluit van 10 maart 2023. Zorginstituut Nederland, pakketadviezen lebrikizumab (2024) en nemolizumab (2025).
Laatst inhoudelijk gecontroleerd: oktober 2026, door dr. Annemie Galimont, dermatoloog.
