Tacrolimuszalf en pimecrolimuscrème remmen de ontsteking bij constitutioneel eczeem (ook wel atopisch eczeem). Ze bevatten geen corticosteroïd en maken de huid niet dunner. Artsen noemen ze calcineurineremmers.
Ze zijn vooral geschikt voor plekken met een dunne huid en om het eczeem rustig te houden. Meestal schrijft de dermatoloog ze voor, als hormooncrème niet goed genoeg werkt of minder geschikt is.
Tacrolimuszalf 0,03% mag vanaf 2 jaar.
Tacrolimuszalf 0,1% mag vanaf 16 jaar.
Pimecrolimuscrème 1% mag vanaf 3 maanden, bij licht tot matig eczeem als hormooncrème niet geschikt of niet mogelijk is.
Bij kinderen jonger dan 2 jaar is tacrolimuszalf niet geregistreerd. De arts gebruikt het dan alleen in uitzonderlijke gevallen.
De middelen passen goed op het gezicht, de oogleden, de hals, de plooien en de geslachtsdelen. Je kunt ze ook gebruiken bij het afbouwen van hormooncrème, op de dagen zonder hormooncrème, en als onderhoud op plekken waar het eczeem steeds terugkomt. In onderzoek werkt tacrolimus beter dan pimecrolimus.
Bij een flinke opvlamming werken ze onvoldoende en prikken ze meer. Dan begin je meestal met hormooncrème.
Smeer een dun laagje op de plekken met eczeem, zoals je arts heeft afgesproken.
Meestal smeer je in het begin twee keer per dag, en minder vaak zodra het beter gaat.
Voor tacrolimuszalf bestaat een vast onderhoudsschema: twee keer per week smeren, bijvoorbeeld op maandag en donderdag, op de plekken die vaak terugkomen. Na een jaar bekijk je samen met je arts of dat nog nodig is. Voor pimecrolimuscrème bestaat zo'n vast schema niet. Je dermatoloog spreekt met je af hoe je het gebruikt.
Smeer binnen 2 uur voor of na tacrolimuszalf geen basiszalf op dezelfde plek. Op de rest van de huid smeer je gewoon basiszalf.
Was je handen na het smeren, behalve als je je handen behandelt.
Smeer niet onder een afsluitend verband of folie.
De eerste dagen kan de huid branden, prikken of warm aanvoelen. Dat gaat meestal binnen een week over. Stop daarom niet meteen.
Vooral bij tacrolimus kan alcohol een rood en warm gezicht geven. Dat is onschuldig.
Smeer niet op een koortslip, op een plek met een infectie of op een huid met gele korstjes. Krijg je tijdens het gebruik blaasjes of een koortslip, stop dan op die plek en neem contact op met je arts.
Bescherm de behandelde huid tegen de zon met kleding en een zonnebrandmiddel. Ga niet onder de zonnebank. Gebruik tacrolimus en pimecrolimus niet in dezelfde periode als lichttherapie.
In de bijsluiter staat dat er zeldzame meldingen zijn van lymfeklierkanker en huidkanker bij mensen die deze middelen gebruikten. Een verband is niet aangetoond. Een grote overzichtsstudie van Cochrane uit 2015 vond geen aanwijzingen voor meer kanker of voor een dunnere huid. Beide middelen zijn sinds 2002 op de markt.
Tacrolimuszalf mag volgens Europese eczeemexperts in de zwangerschap en bij borstvoeding worden gebruikt. De bijsluiter is voorzichtiger. Overleg met je arts.
Pimecrolimus gebruik je liever niet in de zwangerschap. Bij borstvoeding mag het. Smeer dan niet op de borst.
De bijsluiter noemt geen vaste wachttijd rond vaccinaties. Heb je uitgebreid eczeem, laat je dan liefst vaccineren in een periode dat je niet smeert. Smeer niet op de prikplek zolang daar een reactie zit.
Meer over zwangerschap lees je op de pagina Kinderwens, zwangerschap en borstvoeding bij eczeem.
Ben je onder behandeling bij een dermatoloog, neem dan contact op met de polikliniek dermatologie.
Neem dezelfde dag contact op met je huisarts, of buiten kantoortijd met de huisartsenpost, bij snel uitbreidende blaasjes of ronde wondjes op de eczeemhuid, vaak met koorts of ziek zijn. Dit kan eczema herpeticum zijn, een infectie met het koortslipvirus.
Neem ook contact op bij:
branderigheid of roodheid die na een week smeren niet minder wordt
een koortslip of gele korstjes op de plekken waar je smeert
eczeem dat na 2 weken tacrolimuszalf of na 6 weken pimecrolimuscrème niet duidelijk beter is
twijfel over het gebruik bij zwangerschap, borstvoeding of een vaccinatie
Voor tacrolimuszalf en pimecrolimuscrème is er elk een eigen folder, met veelgestelde vragen. Gebruik je ze in het gezicht, lees dan ook de folder over het gezicht en de ogen.
Tacrolimuszalf (pdf, 3 blz.)
Een ontstekingsremmende zalf zonder hormoon: hoe je hem smeert en wat je kunt merken.
Pimecrolimuscrème (pdf, 3 blz.)
Een ontstekingsremmende crème zonder hormoon, vooral voor gezicht en plooien.
Eczeem in het gezicht en rond de ogen (pdf, 2 blz.)
Welke zalf je in het gezicht en op de oogleden smeert en wanneer je met oogklachten naar de arts gaat.
Alle folders over eczeem vind je op de pagina Folders en materiaal over eczeem.
Dr. Annemie Galimont maakte twee gratis apps die bij de folders horen. Je kunt ze op je telefoon zetten en ze werken zonder account. Ze vervangen het advies van je arts of apotheek niet.
Smeerwijzer
Hoe je hormooncrème en vettende crème smeert, hoeveel je nodig hebt en hoe je afbouwt, met een eigen smeerplan.
folder Hormooncrème bij eczeem (onlinedermatologie.nl, 2026); e-book Psoriasis en eczeem ontcijferd, hoofdstuk 16 (Huidopleiding, 2026). Productinformatie tacrolimuszalf (EMA, 2025) en pimecrolimuscrème (CBG, 2026). NVDV-richtlijn Constitutioneel eczeem, module Effectiviteit lokale calcineurine remmers (9 juni 2015). Expertisegroep Constitutioneel Eczeem. Stapsgewijze topicale behandeling van constitutioneel eczeem. Ned Tijdschr Dermatol Venereol 2025;35(7):31-38. Vestergaard C, et al. European task force on atopic dermatitis position paper: treatment of parental atopic dermatitis during preconception, pregnancy and lactation period. J Eur Acad Dermatol Venereol 2019;33:1644-1659. Cury Martins J, et al. Topical tacrolimus for atopic dermatitis. Cochrane Database Syst Rev 2015.
Laatst inhoudelijk gecontroleerd: oktober 2026, door dr. Annemie Galimont, dermatoloog.
