Het basaalcelcarcinoom

Het basaalcelcarcinoom is de meest voorkomende vorm van huidkanker. Ongeveer een op de zes mensen in Nederland krijgt er in zijn leven een. Je hoort ook wel basalioom of basocellulair carcinoom. Het groeit langzaam en zaait bijna nooit uit. Daardoor is het bijna altijd goed te genezen.

Op deze pagina lees je hoe het ontstaat, hoe het eruitziet en hoe het behandeld wordt.

Hoe het ontstaat

Een basaalcelcarcinoom ontstaat uit de cellen in de onderste laag van de opperhuid. De belangrijkste oorzaak is UV-straling. Vooral korte periodes met veel zon lijken mee te tellen, zoals zonvakanties en verbranden als kind. Ongeveer acht op de tien zitten op het hoofd of in de hals: op de neus, de oogleden, het voorhoofd, de oren en de hoofdhuid. Het komt vooral voor na het veertigste jaar. Een op de drie mensen krijgt het eerste basaalcelcarcinoom tegenwoordig voor zijn zestigste. Vrouwen krijgen het iets vaker dan mannen.

Hoe het eruitziet

Een basaalcelcarcinoom kan er verschillend uitzien:

• Glazig bultje: parelachtig glanzend, met kleine bloedvaatjes en vaak een wondje of korstje in het midden. Dit is de meest voorkomende vorm, vaak in het gezicht.
• Rode, schilferige plek: lijkt op eczeem of psoriasis, vaak op de romp. Wordt soms lang voor eczeem gehouden.
• Wondje dat niet geneest: of dat geneest en steeds terugkomt op dezelfde plek.
• Plek die op een litteken lijkt: hard, witgeel en onduidelijk begrensd. Deze vorm groeit vaak verder dan je ziet.
• Bultje met bruine of zwarte puntjes: kan op een moedervlek of melanoom lijken.

Een basaalcelcarcinoom doet meestal geen pijn. Het bloedt soms bij wassen, scheren of afdrogen. Mensen denken vaak dat het een krasje is dat niet wil genezen.

Onderzoek

De dermatoloog kijkt met het blote oog en met een dermatoscoop, een soort vergrootglas met licht. Meestal neemt de arts een klein stukje huid af voor onderzoek. Dan weet je zeker wat het is en welk type het is.

De dermatoloog bepaalt of het basaalcelcarcinoom een laag of hoog risico heeft. Een hoog risico betekent dat de kans op terugkomen groter is en dat de behandeling uitgebreider moet. Dat is zo bij een type dat sprieterig of als een litteken groeit, bij een plek rond de ogen, neus, lippen of oren, bij een plek groter dan 2 cm, als het terugkomt na behandeling, of bij een verminderde afweer.

Behandeling

Wegsnijden is de meest gebruikte behandeling. Dat gebeurt onder plaatselijke verdoving, met een rand gezonde huid eromheen. Andere mogelijkheden zijn:

• Mohs-chirurgie: laagje voor laagje wegsnijden en meteen onder de microscoop bekijken. Bij een hoog risico in het gezicht.
• Wegschrapen en dichtbranden: bij een laag risico op de romp.
• Een crème of een behandeling met licht: bij de oppervlakkige vorm.
• Bevriezen: soms bij de oppervlakkige vorm.
• Bestraling: bij oudere mensen of als opereren niet goed kan.
• Tabletten: alleen als het zo ver gegroeid is dat opereren niet meer kan.

Bij mensen met een beperkte levensverwachting kan de arts samen met hen besluiten een klein basaalcelcarcinoom met een laag risico niet meer te behandelen. Lees meer op de pagina De behandeling van huidkanker.

Na de behandeling

Ongeveer een op de vier mensen krijgt binnen twee tot drie jaar een nieuw basaalcelcarcinoom, vaak op een andere plek. Bij vier tot tien op de honderd komt het terug op dezelfde plek. Bekijk je huid daarom zelf regelmatig en bescherm je huid goed tegen de zon. Bij een laag risico doet je huisarts vaak de controle. Bij een hoog risico blijf je onder controle bij de dermatoloog. Lees meer op de pagina Controle en nazorg na huidkanker.