Voor zorgverleners

Deze pagina is voor pedicures, medisch pedicures, manicures, nagelstylisten, schoonheidsspecialisten, kappers, huidtherapeuten, podotherapeuten en verpleegkundigen. Je ziet de huid, de nagels en de voeten van je cliënt vaak eerder dan het behandelteam. Daardoor kun je klachten vroeg zien en op tijd verwijzen.

Met goede voorlichting en eenvoudige preventie voorkom je vaak dat klachten ontstaan of erger worden, en daarmee dat de behandeling tegen kanker moet worden onderbroken. Je taak is drieledig: vroeg signaleren, veilig adviseren en op tijd verwijzen. Iedereen werkt binnen het eigen vak. Niemand buiten het behandelteam stelt een medische diagnose of past medicatie aan.

Poster om te downloaden en te printen:
Poster Nagelafwijkingen per graad, wie doet wat

Vraag eerst naar de behandeling

• Vraag welke behandeling je cliënt krijgt, wanneer de laatste kuur of bestraling was en wie het behandelteam en de huisarts zijn.
• De meeste chemotherapie verlaagt tijdelijk de afweer. In de periode dat de afweer het laagst is, werk je niet met instrumenten zonder toestemming van het behandelteam.
• Heeft je cliënt koorts of koude rillingen tijdens of kort na een chemokuur? Behandel dan niet. Je cliënt belt direct het spoednummer van het behandelteam.

Vóór de start van de behandeling is er juist ruimte om bestaande problemen aan te pakken: eelt en likdoorns verwijderen, een schimmel laten behandelen en je cliënt leren om de eigen handen en voeten elke dag te bekijken.

Veel mensen worden tijdens chemotherapie gevoelig voor geuren: houd je praktijk vrij van sterke geuren, zoals parfum. Heb je zelf koorts, griep of een verkoudheid, behandel dan geen cliënten die tegen kanker worden behandeld en zeg de afspraak af.

Veilig werken

• Werk atraumatisch: geen bloedinkjes, geen wondjes en geen druk op een kwetsbare huid.
• Laat de nagelriem en de nagelwal met rust. Knip niet in een ontstoken nagelwal en graaf een ingegroeide nagel niet uit.
• Hand-voetsyndroom: verwijder geen eelt op de aangedane huid.
• Hand-voet-huidreactie: verwijder overtollig eelt vóór de start, en tijdens de behandeling zolang er geen blaren, kloven of wondjes zijn.
• Zet tijdens de behandeling geen gel, gelpolish, acryl of kunstnagels, en daarna niet zolang de nagel, de nagelriem of de nagelwal beschadigd is.
• Heeft je cliënt minder gevoel in de voeten, dan is de voet mogelijk een risicovoet. De podotherapeut stelt de risicoklasse vast. Bij functieverlies, een wond of onverklaarde pijn behandel je niet op die plek en verwijs je.
• Leg vast wat je ziet en wat je hebt gedaan.

Overleg je telefonisch met het behandelteam, noteer dan de naam en functie van degene die je spreekt, de datum en de tijd. Leg afspraken schriftelijk vast.

Wie doet wat

De medisch pedicure oncologie behandelt binnen het eigen deskundigheidsgebied en signaleert en verwijst bij wat daarbuiten valt. Bij graad 1 en 2 verzorgt en behandelt zij atraumatisch en legt zij de bevindingen vast. Bij graad 3 en bij rode vlaggen verwijst zij.

De medisch pedicure doet de basisverzorging als er geen klachten zijn of bij graad 1, na afstemming met het behandelteam en niet tijdens een actieve chemokuur. De podotherapeut zorgt voor drukontlasting, tapen en schoenaanpassing. De arts en het behandelteam stellen de diagnose en geven de medische behandeling.

Poster 06 laat per graad van de nagelveranderingen zien wie wat doet. De praatplaten kun je gebruiken om met je cliënt te bespreken wat er aan huid, nagels, handen en voeten kan veranderen.

Andere beroepen rond de cliënt

• Nagelstylist en manicure: je ziet veranderingen aan de vingernagels vaak als eerste, zoals verkleuring, ribbels, een nagel die loslaat of een rode, gezwollen nagelwal. Houd de nagels kort en glad met een zachte vijl en laat de nagelriem met rust. Gebruik een remover zonder aceton en zonder ethylacetaat. Bij een beschadigde nagelriem, nagelwal of nagelbed is de kans op een allergie voor acrylaten groter.
• Kapper: je kunt het haar vóór de behandeling korter knippen en adviseren het zacht te wassen en deppend te drogen. In de eerste zes maanden na de chemotherapie raad je föhnen op een hoge stand, stylen, ontkrullen, blonderen en verven met ammoniak of waterstofperoxide af. Doe geen chemische behandelingen op een gevoelige hoofdhuid.
• Haarwerkspecialist: je meet een haarwerk het liefst aan vóór het haar uitvalt en je adviseert over mutsjes en sjaals. Een haarwerk wordt deels vergoed uit de basisverzekering.
• Schoonheidsspecialist: je kiest voor milde reiniging, een vette verzorging zonder parfum en zonbescherming, en laat peelings, scrubs en warmte achterwege. Voor schoonheidsspecialisten bestaat de ANBOS-specialisatie Oncologische huidzorg en massage.
• Huidtherapeut: je behandelt lymfoedeem, littekens en late gevolgen van bestraling. Een wond die niet geneest, nieuwe plekjes rond een litteken of oedeem dat plots toeneemt, meld je aan de arts.

Kappers en haarwerkspecialisten zien de hoofdhuid van dichtbij. Een pijnlijke, rode, korstende of ontstoken hoofdhuid, kale plekken met roodheid of schilfers en een huidreactie op een bestraalde plek meld je aan het behandelteam.

Verwijs dezelfde dag

• pus, een rode, warme of gezwollen nagelwal met pijn, een pijnlijke bloeding onder de nagel of een groene verkleuring
• blaren, open plekken of bloedingen aan de handpalmen of voetzolen
• elke wond bij een cliënt met kanker: behandel die niet zelf
• blaren of loslatende huid, of klachten van mond, ogen of geslachtsdelen bij immunotherapie
• een nieuwe donkere streep in één nagel, of een plek op de huid die verandert

Tijdens de behandeling verwijs je naar het behandelteam, daarna naar de huisarts.

Gratis app: Toolkit oncologische huidzorg

In de gratis app Toolkit oncologische huidzorg vind je alles van intake tot verwijsbrief. De app bevat zeven kaarten: intake, klinisch redeneren in zes stappen, een veiligheidskaart, rode vlaggen, bijwerkingen herkennen en graderen, een verwijsbrief en een meegeefkaart voor je cliënt.

De app werkt in je browser. Je zet hem op het beginscherm van je telefoon, zonder appstore: Toolkit oncologische huidzorg op huidopleiding.app.

Verder leren bij Huidopleiding

Huidopleiding is het opleidingsinstituut waarvoor dr. Annemie Galimont de scholing maakt. Daar vind je scholing en naslag over oncologische huidzorg:

• de gratis community voor zorgprofessionals, met het huidnieuws, blogs, podcasts en de toolkit-apps
• de cursus en het webinar oncologische huidzorg
• de opleiding Medisch Pedicure Oncologie, een specialisatie voor medisch pedicures
• het gratis e-book Oncologische huid- en voetzorg
• het naslagwerk Oncologische huidzorg ontcijferd, over huid, haar, nagels en voeten bij kanker, voor de contactberoepen

Voor de opleiding Medisch Pedicure Oncologie gelden instroomeisen, waaronder een diploma medisch pedicure en werkervaring. Podotherapeuten en huidtherapeuten met aandacht voor oncologische zorg vind je in de verwijsgids van het IKNL.

Het actuele aanbod staat op huidopleiding.nl.

Om te downloaden

• Poster Nagelafwijkingen per graad, wie doet wat (pdf, 1 blz.): per graad wat de medisch pedicure, de medisch pedicure oncologie, de podotherapeut en de arts doen.
• Praatplaten Huid, nagels, handen en voeten bij een behandeling tegen kanker (pdf): zeven platen met tekeningen en weinig tekst, voor het gesprek met cliënten die moeilijk lezen.
• De HuidWijzer: huid, nagels en voeten bij behandelingen tegen kanker (pdf, 33 blz.): voor de signalerende zorgprofessional en voor de cliënt, over herkennen, voorkomen, verzorgen en op tijd verwijzen.

De folders en posters voor je cliënten vind je op de pagina Oncologische huidzorg en onderaan elke onderwerppagina.

Bronnen: Richtlijn Medisch Pedicure Oncologie, Toolkit OHZ compact en e-book Oncologische huid- en voetzorg (versie 1.1) (Huidopleiding, 2026). E-book Oncologische huidzorg ontcijferd, hoofdstuk 10 en 12 (Huidopleiding, 2026). De HuidWijzer, hoofdstuk 8 en 9 (Huidopleiding, 2026). NVvP en NVDV. Interprofessionele standaard Bijwerkingen aan huid en nagels door oncologische behandeling, versie 1.1 (2022). Zorgmodule Preventie Voetulcera (2024).

Laatst inhoudelijk gecontroleerd: oktober 2026, door dr. Annemie Galimont, dermatoloog.