De vulva: bouw en wat normaal is

De vulva is het deel van de geslachtsdelen van de vrouw dat je van buiten ziet. De vagina zit aan de binnenkant. Vaak wordt het woord vagina gebruikt voor het geheel. De juiste naam voor de buitenkant is vulva.

Op deze pagina lees je hoe de vulva is opgebouwd, wat de verschillende delen heten en hoe de vulva verandert in de loop van het leven.

De delen van de vulva

Schematische tekening van de vulva van voren, met de venusheuvel, de buitenste en binnenste schaamlippen, de clitoris met de voorhuid van de clitoris, de plasbuisopening, de vaginaopening in de voorhof, en de bilnaad en de anus.

Venusheuvel: het behaarde deel boven de schaamlippen, met een laagje vet onder de huid.
Buitenste schaamlippen (labia majora): twee huidplooien met haar, zweetklieren en talgklieren.
Binnenste schaamlippen (labia minora): twee dunnere plooien zonder haar. Ze lopen boven samen rond de clitoris en vormen daar een huidplooitje: de voorhuid van de clitoris.
Clitoris: het gevoelige orgaan bovenaan. Je ziet alleen het topje. De rest ligt onder de huid.
Voorhof (vestibulum): het gebied binnen de kleine schaamlippen. Hier liggen de plasbuisopening en daaronder de vaginaopening.
Bilnaad (perineum): de huid tussen de vulva en de anus.

De huid van de vulva

De buitenste schaamlippen hebben gewone huid, met haar. De binnenkant van de kleine schaamlippen en de voorhof zijn slijmvlies. Die huid is dunner en vochtiger, en reageert snel op zeep, wrijving en vocht. Daarom raakt de vulva snel geïrriteerd, en zien huidziekten zoals eczeem en psoriasis er hier anders uit dan elders op het lichaam.

Veranderingen in de loop van het leven

De huid van de vulva is gevoelig voor het hormoon oestrogeen. In de puberteit groeien de schaamlippen, wordt de kleur vaak donkerder en komt er haar. In de zwangerschap kan de vulva voller en donkerder worden. Na de overgang wordt de huid dunner en droger, doordat er minder oestrogeen is. Dat kan jeuk of pijn bij het vrijen geven, en daarbij kan je huisarts helpen.

Wat er allemaal normaal is aan vorm, kleur en kleine bultjes, lees je op de pagina Normaal en onschuldig. Hoe je de vulva verzorgt, lees je op de pagina Verzorging van vulva en penis.

Wanneer ga je naar de huisarts?

Je huisarts is je eerste aanspreekpunt. Die kijkt vaak naar klachten aan de geslachtsdelen en verwijst je zo nodig door. Voor een soatest kun je ook terecht bij het Centrum Seksuele Gezondheid van de GGD.

Bel dezelfde dag je huisarts, of buiten kantoortijd de huisartsenpost, bij:

de voorhuid zit vast achter de eikel en de eikel zwelt op
heel veel pijn met blaasjes of wondjes, of je kunt niet goed plassen
een dikke, erg pijnlijke zwelling bij de ingang van de vagina
snel erger wordende roodheid en zwelling, met koorts

Maak een gewone afspraak bij je huisarts bij:

jeuk, pijn of een branderig gevoel dat na 2 weken goede verzorging niet minder is
een wondje dat niet geneest, of een bultje dat groeit
een witte, ruwe of harde plek, of een plek die van kleur verandert
een schimmel die steeds terugkomt
pijn bij het vrijen
zorgen over een soa

Folders om te downloaden

In deze folders lees je meer over de vulva en de verzorging.

De vulva (pdf, 2 blz.)
De delen van de vulva, wat normaal is en hoe je de huid verzorgt.
Vulva en penis (pdf, 2 blz.)
Wat normaal is, de klachten die vaak voorkomen, goede verzorging en wie je helpt.
Vulva en penis in één oogopslag (pdf, 1 blz.)
De zes plaatjes uit de folders op één blad.
Woordenlijst vulva en penis (pdf, 2 blz.)
De woorden die je bij de arts en in de folders tegenkomt.

Alle folders over vulva en penis vind je op de pagina Folders en materiaal over vulva en penis.

Bronnen

NVDV-richtlijn Lichen sclerosus (2021). NHG-Standaard Lichen sclerosus, aangepast na de NVDV-richtlijn van 2021. NVOG-richtlijn Vulvodynie (2019). NVOG-richtlijn Premaligniteiten van de vulva (2021). Multidisciplinaire richtlijn Seksueel overdraagbare aandoeningen (2024), onder meer de modules Fluor vaginalis en vaginitis en Balanitis. NHG-Standaard Fluor vaginalis (aanpassing medicamenteuze behandeling juli 2023). NHG-Standaard Dermatomycosen. Patiëntenfolders van de NVDV over lichen sclerosus en lichen planus.

Laatst inhoudelijk gecontroleerd: november 2026, door dr. Annemie Galimont-Collen, dermatoloog.