Verzorging van vulva en penis

De huid van de geslachtsdelen is dun en gevoelig. Hij heeft van zichzelf een beschermlaag. Veel wassen en veel producten beschadigen die laag. Dan krijg je sneller jeuk, roodheid en een branderig gevoel. Met minder producten blijft de huid vaak het rustigst.

Twee kolommen. Wel: één keer per dag wassen met lauw water, droog deppen, de voorhuid terugschuiven bij het wassen, katoenen ondergoed en een vette zalf zoals vaseline als beschermlaag. Liever niet: zeep, douchegel en intiemwas, vochtige doekjes en intiemsprays, spoelen van de vagina, inlegkruisjes buiten de menstruatie, geparfumeerde producten en wasverzachter, en krabben en schrobben.

Wassen

Was je geslachtsdelen hooguit één keer per dag, met lauw water. Water is genoeg.
Gebruik geen zeep, douchegel, intiemwas of shampoo op de vulva of de eikel. Ook producten met een milde of zure pH kunnen irriteren.
Spoel de vagina niet. De vagina reinigt zichzelf.
Schuif bij het wassen de voorhuid terug, als dat soepel gaat. Spoel de eikel af met water en schuif de voorhuid daarna weer terug.
Dep de huid droog met een zachte handdoek. Wrijf niet.

Kleding en producten

Draag katoenen ondergoed dat niet te strak zit, en was het zonder wasverzachter.
Gebruik geen vochtige doekjes, intiemsprays of geparfumeerd toiletpapier.
Gebruik inlegkruisjes alleen tijdens de menstruatie. Verwissel maandverband en tampons vaak.
Bij een droge of schrale huid helpt een vette zalf, zoals vaseline. Smeer ook na het plassen een dun laagje als beschermlaag.
Bij het vrijen helpt een glijmiddel bij droogte. Vette zalven maken condooms minder betrouwbaar. Gebruik met condooms een glijmiddel op basis van water of siliconen.

Bij klachten

Heb je jeuk of irritatie, stop dan eerst met alle producten en houd het bij lauw water en een vette zalf. Is het na 2 weken niet minder, ga dan naar je huisarts. Smeer niet op eigen houtje met een hormoonzalf of een middel tegen schimmel als je niet weet wat het is. Daarmee wordt de diagnose soms lastiger. Meer over de oorzaken lees je op de pagina Jeuk en irritatie.

Wanneer ga je naar de huisarts?

Je huisarts is je eerste aanspreekpunt. Die kijkt vaak naar klachten aan de geslachtsdelen en verwijst je zo nodig door. Voor een soatest kun je ook terecht bij het Centrum Seksuele Gezondheid van de GGD.

Bel dezelfde dag je huisarts, of buiten kantoortijd de huisartsenpost, bij:

de voorhuid zit vast achter de eikel en de eikel zwelt op
heel veel pijn met blaasjes of wondjes, of je kunt niet goed plassen
een dikke, erg pijnlijke zwelling bij de ingang van de vagina
snel erger wordende roodheid en zwelling, met koorts

Maak een gewone afspraak bij je huisarts bij:

jeuk, pijn of een branderig gevoel dat na 2 weken goede verzorging niet minder is
een wondje dat niet geneest, of een bultje dat groeit
een witte, ruwe of harde plek, of een plek die van kleur verandert
een schimmel die steeds terugkomt
pijn bij het vrijen
zorgen over een soa

Folders om te downloaden

In deze folders lees je meer over de verzorging.

De vulva (pdf, 2 blz.)
De delen van de vulva, wat normaal is en hoe je de huid verzorgt.
De penis (pdf, 2 blz.)
De delen van de penis, parelpapels en andere onschuldige plekjes, en verzorging.
Jeuk, irritatie en contacteczeem (pdf, 2 blz.)
Oorzaken van jeuk, de twee soorten contacteczeem en wat je zelf doet.
Vulva en penis in het kort (pdf, 2 blz.)
Het belangrijkste over huidklachten aan vulva en penis op twee bladzijden.

Alle folders over vulva en penis vind je op de pagina Folders en materiaal over vulva en penis.

Bronnen

NVDV-richtlijn Lichen sclerosus (2021). NHG-Standaard Lichen sclerosus, aangepast na de NVDV-richtlijn van 2021. NVOG-richtlijn Vulvodynie (2019). NVOG-richtlijn Premaligniteiten van de vulva (2021). Multidisciplinaire richtlijn Seksueel overdraagbare aandoeningen (2024), onder meer de modules Fluor vaginalis en vaginitis en Balanitis. NHG-Standaard Fluor vaginalis (aanpassing medicamenteuze behandeling juli 2023). NHG-Standaard Dermatomycosen. Patiëntenfolders van de NVDV over lichen sclerosus en lichen planus.

Laatst inhoudelijk gecontroleerd: november 2026, door dr. Annemie Galimont-Collen, dermatoloog.