De huid als beschermlaag

Bijna elke crème of zalf doet zijn werk in de bovenste laag van je huid. Wie begrijpt hoe die laag werkt, begrijpt ook waarom smeren helpt en waarom wassen soms juist schaadt.

Een muurtje van cellen en vet

Schema: de hoornlaag als muurtje, met hoorncellen als bakstenen en vetten als specie ertussen.

De bovenste laag van je huid heet de hoornlaag. Die is opgebouwd als een muurtje. De hoorncellen zijn de bakstenen. De vetten tussen de cellen zijn de specie. Die vetten houden het water in je huid. In de cellen zitten ook stoffen die water vasthouden, zoals ureum en melkzuur.

Het oppervlak van de huid is licht zuur. Dat helpt de huid om zichzelf te herstellen en houdt ongewenste bacteriën tegen.

Waarom een huid droog wordt

Is de beschermlaag beschadigd, dan verdampt er meer water. De huid wordt droog, ruw en schilferig, en gaat jeuken. Door krabben raakt de laag nog meer beschadigd. Zo ontstaat een cirkel. Prikkelende stoffen en bacteriën komen makkelijker binnen.

Oorzaken zijn bijvoorbeeld erfelijke aanleg, ouder worden, eczeem, heet en lang douchen, zeep, droge lucht en kou.

Wat een vettende crème doet

Een vettende crème doorbreekt die cirkel op drie manieren. Ze bindt water in de huid, ze remt het verlies van water en ze vult de ontbrekende vetten aan. Daarom smeer je een vettende crème elke dag, ook als je huid rustig is. Welke crème bij jouw huid past, lees je op de pagina Crème, zalf of lotion: welke basis past bij je huid?.

Wanneer neem je contact op met je huisarts?

Ben je onder behandeling bij een dermatoloog, neem dan contact op met de polikliniek dermatologie.

Neem contact op bij:

  • een huid die na 2 tot 3 weken goed smeren niet duidelijk beter is
  • een huid die erger wordt waar je smeert, of jeuk en roodheid precies op die plek
  • gele korstjes, pus of natte plekken
  • een dunne, glanzende huid, zichtbare bloedvaatjes, rekstrepen of rode puistjes in het gezicht
  • meer hormooncrème nodig dan het maximum per week, of klachten die steeds terugkomen zodra je afbouwt
  • twijfel over je crème bij zwangerschap, borstvoeding of een kind

Folders om te downloaden

In deze folders lees je hoe je huid werkt en hoe je haar verzorgt.

Ook handig, bij eczeem en psoriasis:

Alle folders over dit onderwerp vind je op de pagina Folders en materiaal over crèmes en hormooncrèmes.

E-books over crèmes en hormooncrèmes

Dr. Annemie Galimont-Collen schreef over dit onderwerp vier e-books. Ze zijn geschreven voor mensen die in de huid-, haar- en nagelzorg werken. Iedereen mag ze lezen.

  • Gratis e-book Crèmes en zalven
    Hoe een crème of zalf is opgebouwd, welke basis bij welke huid past en wat de wet regelt. Gratis te downloaden.

  • Gratis e-book Hormooncrèmes
    Werking, sterkteklassen, het smeerschema en de bijwerkingen. Gratis te downloaden.

  • Crèmes en hormooncrèmes ontcijferd
    Het uitgebreide e-book over verzorgende crèmes en hormooncrèmes, met 36 eigen schema's en tabellen.

  • Eczemaceuticals ontcijferd
    Ingrediëntenlijsten van verzorgende crèmes lezen en een smeerplan maken bij de droge huid, met een vergelijking van de samenstelling van 27 merken en apotheekbereidingen. Productvrij, zonder aanraders.

Alle e-books van Huidopleiding, gratis en betaald, staan bij elkaar in de Boekenwijzer.

Meer op onlinedermatologie.nl

Lees ook

Luister ook

Voor zorgprofessionals

Werk je als pedicure, schoonheidsspecialist, huidtherapeut, kapper of in de zorg? Je cliënten vragen jou vaak welke crème ze moeten gebruiken, of vertellen dat ze gestopt zijn met hun hormooncrème.

Bronnen
Gratis e-books Crèmes en zalven en Hormooncrèmes (Huidopleiding, oktober 2026). E-book Crèmes en hormooncrèmes ontcijferd (Huidopleiding, augustus 2026). E-learning Crèmes en hormooncrèmes in de huid-, haar- en nagelzorg (Huidopleiding, 2026). NHG-Standaard Eczeem (2014).
Laatst inhoudelijk gecontroleerd: november 2026, door dr. Annemie Galimont-Collen, dermatoloog.