Ouderenmishandeling

Ouderen die afhankelijk zijn van zorg, durven vaak niet te zeggen dat er iets mis is. Uit schaamte, uit loyaliteit of uit angst om de enige zorg te verliezen die ze hebben. Op deze pagina lees je wat ouderenmishandeling is, welke signalen er zijn en wat je kunt doen.

Wat ouderenmishandeling is

Ouderenmishandeling is schade aan iemand van 65 jaar of ouder, door iemand met wie die oudere een vertrouwens- of afhankelijkheidsrelatie heeft. Dat kan een partner zijn, een kind of een mantelzorger. Naar schatting krijgt 1 op de 20 thuiswonende ouderen er ooit mee te maken.

De vormen

  • Financieel misbruik: geld of spullen afpakken, spullen verkopen zonder toestemming of iemand financieel kort houden.
  • Psychische mishandeling: kleineren, bedreigen, bezoek verbieden of iemand een last noemen.
  • Lichamelijke mishandeling: slaan, duwen, knijpen of vastbinden, en ook te veel of te weinig medicijnen geven.
  • Verwaarlozing: geen goede voeding, verzorging of medische zorg geven.
  • Seksueel misbruik: ongewenste seksuele handelingen.

Financieel misbruik en psychische mishandeling komen het vaakst voor.

Ontspoorde mantelzorg

Veel ouderenmishandeling gebeurt zonder kwade opzet. Mantelzorg begint vanuit liefde en verantwoordelijkheid. Door overbelasting, onmacht of onwetendheid kan goede zorg ongemerkt overgaan in schade. Een mantelzorger die op zijn tandvlees loopt, heeft dan zelf ook steun nodig. De oudere verdient bescherming, en de mantelzorger verdient hulp, bijvoorbeeld met respijtzorg of begeleiding.

Signalen

  • voeten, nagels of huid die opeens ernstig verwaarloosd zijn
  • doorligplekken, smetplekken, ondervoeding of uitdroging
  • blauwe plekken, grijpsporen op de armen, of striemen aan polsen en enkels
  • onbehandelde wondjes
  • stil, angstig, gelaten of overdreven volgzaam, anders dan vroeger
  • niet durven praten als de naaste erbij is
  • opeens geen geld voor zorg, zonder duidelijke reden
  • een naaste die alles regelt, voor de oudere antwoordt en haast heeft
  • een mantelzorger die zichtbaar uitgeput, geïrriteerd of grof is

Wees voorzichtig bij dementie. Letsel kan dan ook van een val komen, en gedrag van de ziekte. Kijk naar het geheel en naar de relatie.

Wat je kunt doen

Een eenvoudige vraag kan een deur openen, zoals: "Gaat het wel met jou?" Stel die vraag rustig en zonder de naaste erbij. Twijfel je, bel dan Veilig Thuis voor advies, ook anoniem. Veilig Thuis is er ook voor ouderenmishandeling. Bij acuut gevaar bel je 112.

Hulp nodig?

Ben je in acuut gevaar, of iemand anders? Bel 112.

  • Veilig Thuis: 0800-2000. Gratis, dag en nacht, ook anoniem. Chatten kan via veiligthuis.nl. Voor advies of een melding bij huiselijk geweld of kindermishandeling, ook als je twijfelt.
  • Centrum Seksueel Geweld: 0800-0188. Gratis, anoniem, dag en nacht. Na seksueel geweld is hulp in de eerste zeven dagen het belangrijkst.
  • Kindertelefoon: 0800-0432. Voor kinderen en jongeren, elke dag van 11.00 tot 21.00 uur, gratis en anoniem.
  • Politie zonder spoed: 0900-8844. Bijvoorbeeld voor aangifte.
  • Slachtofferhulp Nederland: 0900-0101. Steun na geweld of bedreiging.

Woon je in België? Bel dan 1712, of 112 bij acuut gevaar.

Meer over de hulplijnen en wat ze voor je doen

Folders om te downloaden

In deze folder lees je meer over zorgen om een oudere.

Alle folders over grensoverschrijdend gedrag vind je op de pagina Folders en materiaal over grensoverschrijdend gedrag.

Verder lezen

Voor zorgprofessionals

Werk je als pedicure, medisch pedicure, kapper, schoonheidsspecialist of huidtherapeut? In het geaccrediteerde webinar van Huidopleiding leer je grensoverschrijdend gedrag vroeg herkennen en begrenzen, en lees je wat je doet bij signalen van huiselijk geweld. Je krijgt de Toolkit De Veilige Stoel en het kaartendeck erbij. Het webinar wordt gegeven door dr. Annemie Galimont-Collen, dermatoloog.

E-books over grensoverschrijdend gedrag

Dr. Annemie Galimont-Collen schreef over dit onderwerp twee e-books.

Bronnen
Gratis e-book Grensoverschrijdend gedrag (Huidopleiding, 2026). E-book Grensoverschrijdend gedrag ontcijferd (Huidopleiding, 2026). Rijksoverheid, Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling met afwegingskader. CBS, Huiselijk geweld 2024. Hulplijnen gecontroleerd op veiligthuis.nl, rijksoverheid.nl, centrumseksueelgeweld.nl, kindertelefoon.nl, politie.nl en slachtofferhulp.nl (november 2026).
Laatst inhoudelijk gecontroleerd: november 2026, door dr. Annemie Galimont-Collen, dermatoloog.