Tijdens een behandeling tegen kanker wordt de huid vaak droog en kwetsbaar. Smeren helpt. Welk middel het beste past, hangt af van de klacht.
Op deze pagina lees je welke crème of zalf je wanneer gebruikt. Heeft je arts of verpleegkundige een ander advies gegeven, volg dan dat advies.
Onder de tabel lees je per klacht waarom dat middel past en waar je op let.
Folder om te downloaden en te printen:
Folder Welke crème wanneer
Een basiszalf is een vette zalf of crème zonder medicijn. Een goed ingevette huid krijgt minder snel kloven en eczeem. Een zeer droge huid vraagt een zalf, een droge huid een vetcrème en een licht droge huid een crème. Smeer je royaal, dan gebruik je voor het hele lichaam per week ongeveer 350 gram crème of 500 gram zalf. Voor twee handen is dat 15 tot 20 gram per week, voor één been 60 tot 90 gram.
| Klacht | Middel en gebruik |
|---|---|
| Droge huid op het lichaam | Een vette crème of zalf, twee keer per dag en altijd na het douchen. Bij schilfering een crème met 5 tot 10% ureum. |
| Droge handen en voeten | Een vette crème na elke keer handen wassen en voor de nacht. Een crème met 5 tot 10% ureum is geschikt. |
| Kloven | Elke dag een vette crème of zalf, met 5 tot 10% ureum of met glycerine. Smeer na elke keer handen wassen en voor de nacht. |
| Hand-voetsyndroom (bij chemotherapie) | Een crème met 10% ureum, drie keer per dag, vanaf de start van de behandeling. |
| Hand-voet-huidreactie met eelt (bij doelgerichte therapie) | Een crème met 10 tot 20% ureum op de plekken met eelt. Een vette crème op de rest van de handen en voeten. |
| Puistjesuitslag op gezicht, borst en rug | Een niet-vette crème. Gebruik geen middelen tegen acne en geen scrub. |
| Jeuk | Een basiszalf of crème, meerdere keren per dag. Een koelende crème met menthol kan de jeuk verlichten. |
| Bestraalde huid | Vaak en ruim smeren met een neutrale crème zonder parfum. Smeer niet vlak voor de bestraling, tenzij je radiotherapeut iets anders zegt. |
| Nagels en nagelriemen | Elke dag invetten met vaseline of lanoline. |
Gebruik je een zalf of crème op recept, zoals een hormooncrème? Gebruik die zoals je arts heeft voorgeschreven. Smeer eerst de hormooncrème op de plekken. Wacht een half uur tot een uur voordat je de vette crème op je hele huid smeert. Wil je niet wachten, smeer de vette crème dan direct, alleen op de huid zonder hormooncrème. Meng de middelen niet.
Een hormooncrème, ook wel corticosteroïdcrème genoemd, remt een ontsteking van de huid. Je gebruikt zo'n crème alleen als je arts die voorschrijft.
Droge huid op het lichaam. Een droge huid is de huidbijwerking die het vaakst voorkomt. De huid is ruw, schilfert en kan jeuken. Een crème met ureum helpt bij schilfers. Is je huid ook rood of jeukt ze en heb je er last van, vraag dan je arts om advies. Lees meer op de pagina Droge huid.
Droge handen en voeten. Smeer je handen na elke keer handen wassen. Ureum houdt de huid soepel bij schilfers en beginnend eelt. Smeer je voeten elke dag in, maar niet tussen de tenen. Lees meer op de pagina Voetzorg.
Kloven. Kloven zijn pijnlijke scheurtjes in een droge, vaak verdikte huid, meestal op de hielen, de voetranden en de vingertoppen. Een droge huid met eelt is stug en scheurt open onder druk. Een vette crème of zalf met ureum of glycerine houdt de huid soepel. Snijd of rasp eelt niet zelf weg. Laat dat doen door een medisch pedicure oncologie. Lees meer op de pagina Kloven aan handen en voeten.
Hand-voetsyndroom. Het hand-voetsyndroom ontstaat bij chemotherapie. Handpalmen en voetzolen worden rood, gevoelig of pijnlijk, soms met zwelling. Waarschijnlijk hoopt het medicijn zich op in de zweetklieren, waarvan er in de handpalmen en voetzolen veel zitten. Druk, wrijving en warmte maken de reactie erger. Begin bij de start van de behandeling met de crème met ureum, en wrijf niet hard. Lees meer op de pagina Hand-voetsyndroom.
Hand-voet-huidreactie. De hand-voet-huidreactie ontstaat bij doelgerichte therapie. Op de plekken waar druk en wrijving is, ontstaan scherp begrensde, rode en eeltachtige verdikkingen die pijn kunnen doen. Op het eelt gebruik je een crème met meer ureum, die het eelt helpt verminderen. Laat eelt het liefst vóór de start verwijderen door een medisch pedicure oncologie, en vermijd druk en wrijving. Lees meer op de pagina Hand-voet-huidreactie.
Puistjesuitslag. Puistjesuitslag hoort vooral bij EGFR-remmers. Op het gezicht, de borst en de rug is een vette zalf te afsluitend. Daar past een niet-vette crème. Voor een droge huid elders op het lichaam, zoals de benen, handen en voeten, kan een vettere basiszalf wel. Middelen tegen gewone acne en tea tree olie drogen de huid uit en geven irritatie. Bescherm je huid tegen de zon met minimaal factor 30. Zit de uitslag op je hoofdhuid, gebruik dan een milde shampoo. Laat de uitslag eerst door je behandelteam of dermatoloog beoordelen voordat je zelf iets gaat smeren. Lees meer op de pagina Puistjesuitslag.
Jeuk. Een droge huid is een veelvoorkomende oorzaak van jeuk tijdens de behandeling. Vaak smeren met een basiszalf helpt daarom ook tegen jeuk. Bij een jeukaanval kan een koud kompres of een koelzalf verlichten. Helpt dat niet genoeg, dan kan je arts een ontstekingsremmende crème voorschrijven. Lees meer op de pagina Jeuk bij behandelingen tegen kanker.
Bestraalde huid. Begin zo vroeg mogelijk met het dagelijks insmeren van de bestraalde huid met een niet-vette hydraterende crème. Dat gaat uitdroging tegen. Gebruik op de bestraalde huid geen irriterende producten of cosmetica. Aloë vera of calendula worden niet standaard aangeraden. Bij een ernstige reactie behandel je de huid niet zelf en neem je contact op met je behandelteam. Lees meer op de pagina Huidreactie door bestraling.
Nagels en nagelriemen. De nagelriemen en de nagelwallen beschermen tegen bacteriën en schimmels. Wees er zuinig op en vet ze elke dag in. Lees meer op de pagina Nagels verzorgen en beschermen.
Vaseline en paraffine zijn minerale vetten. Ze zijn niet schadelijk voor de huid. Vaseline sluit de huid af en geeft vetvlekken, daarom is een zalf of vetcrème prettiger voor grote oppervlakken.
Laat je niet leiden door het woord natuurlijk op verzorgingsproducten. Dat is een marketingterm. Zulke producten zijn niet veiliger of werkzamer dan gewone producten.
Natuurlijke crèmes, make-up en zelfzorgproducten worden aangeprezen omdat ze geen synthetische ingrediënten en geen conserveermiddelen zouden bevatten. Ze bevatten vaak plantenextracten die de huid kunnen irriteren en een allergie kunnen geven. Veilige conserveermiddelen zijn nodig om infecties en complicaties te voorkomen.
Op internet staan lijstjes met bestanddelen die schadelijk zouden zijn. Daar staan regelmatig middelen op die dermatologen aanraden, zoals vaseline. Ook conserveermiddelen als parabenen staan vaak op zulke lijstjes. Parabenen horen bij de conserveermiddelen die het minst vaak een allergie geven.
Laat je behandelteam adviseren welke producten veilig zijn voor je huid.
Tijdens de behandeling bel je je behandelteam of de oncologieverpleegkundige. Is je behandeling langer geleden afgerond, bel dan je huisarts.
Bel direct het spoednummer van je behandelteam bij koorts of koude rillingen tijdens of kort na een chemokuur.
Bel ook bij:
Dr. Annemie Galimont schreef bij dit onderwerp een folder. Bij kloven hoort ook een poster. Je mag ze gratis downloaden, printen en meenemen naar je behandelteam.
Bronnen: folder Welke crème wanneer, samengesteld naar de adviezen in de patiëntenfolders van de EADV Task Force Dermatology for Cancer Patients; Toolkit OHZ compact (Huidopleiding, 2026); folders Droge huid, Jeuk, Puistjesuitslag, Huidreactie door bestraling, Hand-voetsyndroom en hand-voet-huidreactie en Voetzorg; poster 09 Kloven aan handen en voeten; e-book Oncologische huidzorg ontcijferd, hoofdstuk 7 en 8 (Huidopleiding, 2026); De HuidWijzer (Huidopleiding, 2026). Lacouture ME, et al. ESMO Clinical Practice Guidelines dermatological toxicities. Ann Oncol 2021;32(2):157-170.
Laatst inhoudelijk gecontroleerd: oktober 2026, door dr. Annemie Galimont, dermatoloog.
