Psoriasis is een ontstekingsziekte van de huid. Het kan er heel verschillend uitzien. Dat hangt af van de vorm en van de plek op je lichaam. Veel mensen hebben één hoofdvorm, met daarnaast plekken op bijzondere plaatsen, zoals de hoofdhuid of de nagels.
Je arts noteert welke vormen je hebt. Dat helpt bij het kiezen van de behandeling. Geen enkele vorm van psoriasis is besmettelijk. Op deze pagina lees je welke vormen er zijn en welke zeldzame vormen snel hulp nodig hebben.
Dit is de meest voorkomende vorm. Ongeveer 9 op de 10 mensen met psoriasis hebben psoriasis vulgaris, ook wel plaquepsoriasis genoemd. Je ziet rode, verdikte plekken met een scherpe rand en witte schilfers. De plekken zitten vaak aan beide kanten van het lichaam, vooral op de ellebogen, de knieën, de scheenbenen, de onderrug en de hoofdhuid. Ze kunnen samengroeien tot grote plekken.
De behandeling gaat in stappen: vettende crème en schilfers losweken, een zalf op de plekken, lichttherapie, en tabletten of injecties. Meer lees je op de pagina Behandeling van psoriasis stap voor stap.
Guttata betekent druppelvormig. In een paar dagen tot weken ontstaan tientallen tot honderden kleine, rode plekjes met schilfers. Ze zitten vooral op de romp, de bovenarmen en de bovenbenen. Deze vorm zie je vooral bij kinderen en jongeren. Vaak gaat er een keelontsteking door een bacterie (streptokok) aan vooraf.
De plekjes gaan vaak na enkele weken vanzelf weg, bij kinderen meestal binnen 4 tot 6 weken. Soms gaat het over in psoriasis vulgaris. De behandeling is meestal dezelfde als bij psoriasis vulgaris, en lichttherapie werkt goed bij deze vorm. Of antibiotica helpen, is niet goed onderzocht. Gaan de plekjes na 2 tot 4 weken smeren niet genoeg vooruit, dan verwijst de huisarts je naar de dermatoloog.
De huid is niet overal even dik. Daarom krijg je op elke plek een ander middel, van een zwakke hormooncrème (klasse 1 of 2) in het gezicht en de plooien tot klasse 4 op de handpalmen en voetzolen.
Op een getinte of donkere huid zijn de plekken meestal niet rood. Ze zijn paars, grijsbruin of donkerbruin, of gewoon donkerder dan de huid eromheen. De schilfers kunnen grijs zijn. Daardoor wordt psoriasis soms later herkend.
Als een plek geneest, blijft vaak een lichtere of donkerdere vlek achter. Zo'n vlek is geen actieve psoriasis en geen litteken. Hij trekt meestal vanzelf weg, vaak in 3 tot 12 maanden, soms langer. Bescherm de vlekken tegen de zon en begin niet op eigen houtje aan een middel om ze weg te werken, zoals een bleekcrème.
De arts kijkt hoeveel huid psoriasis heeft, hoe rood en dik de plekken zijn, hoeveel ze schilferen en hoeveel last je ervan hebt. Je handpalm is ongeveer 1 procent van je huid. Heeft psoriasis meer dan 10 procent van je huid, dan heet het ernstig. Plekken op bijzondere plaatsen tellen zwaarder mee: het gezicht, de hoofdhuid, de handpalmen, de voetzolen, de geslachtsdelen en de nagels. Ook een kleine plek op zo'n plaats kan een reden zijn voor lichttherapie of voor tabletten of injecties.
Bij beide vormen kan de huid warmte, vocht en eiwit niet goed meer vasthouden. Daardoor kun je uitdrogen of onderkoeld raken of een infectie krijgen, en kan je hart overbelast raken. Vaak is opname in het ziekenhuis nodig. Herken je deze klachten, neem dan dezelfde dag contact op met je huisarts of dermatoloog. Buiten kantoortijd bel je de huisartsenpost. Bij levensgevaar bel je 112.
Deze vormen kunnen ontstaan na plotseling stoppen met prednison of ciclosporine, door een infectie of door sommige medicijnen. Stop daarom nooit zelf met een medicijn. Overleg eerst met je arts.
Psoriasis kan ook de gewrichten en pezen raken. Dat heet artritis psoriatica. Naar schatting 6 tot 41 op de 100 mensen met psoriasis krijgen het. Let op stijve gewrichten in de ochtend, een dikke, pijnlijke vinger of teen, pijn aan de hiel en rugpijn die 's nachts en 's ochtends erger is en beter wordt van bewegen. Lees meer op de pagina Psoriasis en gewrichten.
Ben je onder behandeling bij een dermatoloog, neem dan contact op met de polikliniek dermatologie.
Neem dezelfde dag contact op met je huisarts, of buiten kantoortijd met de huisartsenpost, bij plotseling een rode huid over bijna je hele lichaam, of bij veel pusbultjes op de huid, vooral als je je ziek voelt of koorts hebt. Op een donkere huid is de huid dan niet altijd rood: let op een ontstoken, schilferende huid over bijna je hele lichaam. Bij levensgevaar bel je 112.
Neem ook contact op bij:
In deze folders lees je hoe psoriasis eruit kan zien, ook op een donkere huid, en wanneer je snel hulp nodig hebt.
Vormen van psoriasis (pdf, 3 blz.)
Hoe psoriasis eruit kan zien, waar het zit en welke zeldzame vormen spoed vragen.
Psoriasis op een donkere huid (pdf, 2 blz.)
Hoe psoriasis er op een getinte of donkere huid uitziet en wat je kunt doen aan kleurverschillen.
Psoriasis (pdf, 3 blz.)
Wat psoriasis is, hoe het verloopt, de behandeling en wat je zelf kunt doen.
Alle folders over psoriasis vind je op de pagina Folders en materiaal over psoriasis.
Werk je als pedicure, schoonheidsspecialist of huidtherapeut? Bij Huidopleiding volg je geaccrediteerde scholing over dit onderwerp, gegeven door dr. Annemie Galimont.