Psoriasis

Psoriasis is een ontstekingsziekte van de huid. Je krijgt rode, verdikte plekken met witte schilfers en een scherpe rand. De plekken kunnen jeuken, pijn doen en flink schilferen.

Psoriasis is niet te genezen en niet besmettelijk. Met goede verzorging en de juiste behandeling worden de plekken vaak rustig of verdwijnen ze grotendeels. Op deze pagina lees je wat psoriasis is. Daaronder staan de pagina's per onderwerp en de folders om te downloaden.

Hoe vaak komt psoriasis voor?

Psoriasis komt veel voor. Ongeveer 2 tot 3 op de 100 mensen hebben het. Het kan op elke leeftijd beginnen, meestal tussen het 15e en 35e jaar. Er is een tweede piek rond het 55e jaar.

Psoriasis verloopt in golven. Periodes met weinig klachten wisselen af met periodes met meer klachten. Na het stoppen van een behandeling komt de psoriasis bij de meeste mensen binnen ongeveer een half jaar terug. Dat hoort bij psoriasis. Je kunt dan opnieuw starten met de behandeling die eerder hielp.

Hoe ziet psoriasis eruit?

De meest voorkomende vorm is psoriasis vulgaris: verdikte plekken met witte schilfers en een scherpe rand. Ongeveer 9 op de 10 mensen met psoriasis hebben deze vorm. De plekken zitten vaak op:

• de ellebogen en knieën;
• de onderrug en de bilnaad;
• de hoofdhuid, vaak tot net over de haargrens;
• de nagels, met putjes of een geelroze verkleuring.

Psoriasis kan ook in de plooien zitten, zoals de oksels en liezen, op de geslachtsdelen en op de handpalmen en voetzolen. Op een getinte of donkere huid is de roodheid minder goed te zien. De plekken zijn dan eerder paarsgrijs of donkerbruin, en na het genezen blijven vaak een tijd donkere of juist lichte vlekken over.

Hoe ontstaat psoriasis?

Bij psoriasis is het afweersysteem in de huid te actief. Afweercellen geven signalen af die de huid aanzetten tot ontsteking. De opperhuid vernieuwt zich normaal in 6 tot 8 weken (40 tot 56 dagen). Bij psoriasis gaat dat in 3 tot 5 dagen. De nieuwe cellen rijpen niet goed uit en stapelen zich op tot witte schilfers. Eronder is de huid rood en dik door de ontsteking.

Aanleg speelt een grote rol. Psoriasis komt vaak in families voor. Heeft één ouder psoriasis, dan is de kans dat een kind het krijgt ongeveer 1 op de 10. Hebben beide ouders het, dan is die kans ongeveer 1 op de 2. Aanleg alleen is niet genoeg. Er is vaak een aanleiding, zoals een keelontsteking of stress.

Wat maakt psoriasis erger?

Wat psoriasis uitlokt of erger maakt, verschilt per persoon. Bekende uitlokkers zijn:

• een keelontsteking of andere infectie, vooral bij kinderen en jongeren;
• stress;
• roken, veel alcohol en overgewicht;
• beschadiging van de huid, zoals een krab, een schaafwond of verbranden door de zon. Op die plek kan na 1 tot 2 weken psoriasis ontstaan;
• sommige medicijnen, zoals bètablokkers, sommige andere middelen tegen hoge bloeddruk en lithium. Stop nooit zelf met een medicijn. Overleg eerst met je arts;
• de winter. In de zomer is psoriasis bij de meeste mensen rustiger.

Houd een tijdje bij wanneer je psoriasis erger wordt. Zo leer je je eigen uitlokkers kennen.

Andere vormen van psoriasis

Naast psoriasis vulgaris bestaan er andere vormen. Je kunt er ook meer tegelijk hebben.

• psoriasis guttata: in korte tijd veel kleine plekjes, vaak na een keelontsteking. Bij kinderen gaat het vaak binnen een paar weken vanzelf over;
• psoriasis inversa: scherp begrensde rode plekken met weinig of geen schilfers in de plooien;
• psoriasis aan handen en voeten, met kloven of met pusbultjes op de handpalmen en voetzolen;
• zeldzame, ernstige vormen: veel pusbultjes over het lichaam, of een rode huid over bijna het hele lichaam (erytrodermie). Dit vraagt snel medische hulp.

Hoe stelt de arts de diagnose?

De huisarts of dermatoloog stelt de diagnose meestal door naar je huid, je hoofdhuid en je nagels te kijken. Soms is verder onderzoek nodig, bijvoorbeeld een kweek om een schimmel uit te sluiten of een klein hapje huid (biopt).

De arts vraagt ook naar klachten van je gewrichten en naar hoeveel last je van de psoriasis hebt, in je dagelijks leven, je werk, je slaap en hoe je je voelt. Daarbij helpt een korte vragenlijst.

De onderwerpen

Hieronder lees je per onderwerp kort waar het over gaat. De volledige uitleg staat op de pagina's onder Verdieping.

Verzorgen en smeren

De basis is elke dag een vettende crème op de hele huid, ook als de plekken rustig zijn. Dikke schilfers week je eerst los. Daarna smeer je een hormooncrème, een vitamine D-zalf of een middel met beide samen. Je smeert hooguit 2 tot 4 weken elke dag en bouwt daarna af.

Hoofdhuid en nagels

Ruim de helft van de mensen met psoriasis heeft plekken op de hoofdhuid. Die behandel je in drie stappen: losweken, uitwassen en behandelen. Psoriasis aan de nagels komt ook vaak voor en vraagt geduld, omdat nagels langzaam groeien.

Gezicht, plooien, handen en voeten

In het gezicht, de plooien en op de geslachtsdelen is de huid dun. Daar gebruik je zwakkere middelen. Op handpalmen en voetzolen is de huid juist dik en zijn sterkere middelen nodig. Bij pusbultjes op handen en voeten speelt roken een grote rol.

Als smeren niet genoeg helpt

Helpt smeren onvoldoende, of zit de psoriasis op veel plekken, dan zijn er lichttherapie en medicijnen die in het hele lichaam werken: tabletten en injecties. Je kiest samen met de dermatoloog wat bij je past.

Gewrichten en je gezondheid

Een deel van de mensen met psoriasis krijgt ontstoken gewrichten: artritis psoriatica. Vroeg herkennen is belangrijk. Bij psoriasis komen ook hart- en vaatziekten, diabetes, darmontsteking en somberheid vaker voor.

Leefstijl en voeding

Geen enkel dieet is bewezen als behandeling van psoriasis. Niet roken, weinig alcohol en werken aan een gezond gewicht helpen wel, voor je huid en voor je gezondheid.

Kinderen en jongeren

Psoriasis kan ook bij kinderen beginnen, bijvoorbeeld na een keelontsteking. De behandeling gaat in stappen, net als bij volwassenen, met aangepaste middelen en hoeveelheden.

Kinderwens, zwangerschap en borstvoeding

Tijdens een zwangerschap wordt psoriasis bij ongeveer de helft van de vrouwen rustiger. Sommige tabletten en injecties moeten ruim voor een zwangerschap stoppen. Bespreek een kinderwens daarom op tijd met je arts.

Leven met psoriasis en je afspraak

Psoriasis is zichtbaar en kan veel invloed hebben op hoe je je voelt, op je werk en je relaties. Praten helpt, en er zijn mensen die je verder kunnen helpen. Met een goede voorbereiding haal je meer uit je afspraak.

Verdieping

Hieronder vind je alle pagina's over psoriasis, met de volledige uitleg per onderwerp.