Kinderwens, zwangerschap en borstvoeding bij psoriasis
Psoriasis begint vaak op jonge leeftijd. Daarom krijgen veel mensen met psoriasis te maken met een kinderwens, een zwangerschap of borstvoeding. Psoriasis zelf heeft geen duidelijke invloed op de vruchtbaarheid van vrouwen en mannen.
Sommige medicijnen tegen psoriasis moet je maanden of zelfs jaren voor een zwangerschap stoppen. Andere kun je blijven gebruiken.
Zo plan je het
- Bespreek je kinderwens ruim op tijd met je dermatoloog, voordat je stopt met anticonceptie.
- Je arts kijkt of je behandeling kan blijven, moet stoppen of beter kan worden vervangen. Vaak denkt ook een gynaecoloog mee.
- Stop nooit zelf met een medicijn of met anticonceptie. Stop pas als je arts zegt dat het kan.
- Neem foliumzuur en vitamine D, zoals voor alle zwangere vrouwen wordt geadviseerd. Je huisarts of verloskundige vertelt hoe en vanaf wanneer.
- Bespreek al tijdens de zwangerschap welke behandeling je na de bevalling kunt gebruiken, ook als je borstvoeding wilt geven.
Tijdens en na de zwangerschap
Bij ongeveer de helft van de vrouwen wordt psoriasis tijdens de zwangerschap rustiger. Bij de anderen blijft het gelijk of wordt het erger. Na de bevalling wordt psoriasis bij ongeveer 2 op de 3 vrouwen erger. Hoe het bij jou gaat, is vooraf niet te zeggen.
Ernstige psoriasis die niet behandeld wordt, kan nadelig zijn voor je baby. Er is een verband gezien met te vroeg geboren worden en een laag geboortegewicht. Je arts en jij wegen samen de voor- en nadelen van een behandeling af.
Krijgt je kind ook psoriasis? Heeft één ouder psoriasis, dan is die kans ongeveer 1 op de 10. Hebben beide ouders psoriasis, dan is die kans ongeveer 1 op de 2.
Smeren en lichttherapie
Een vettende crème kun je altijd blijven gebruiken.
- Hormooncrème (corticosteroïd) kan in de zwangerschap en bij borstvoeding. Smeer een sterke hormooncrème niet lang achter elkaar en niet op grote stukken huid. Dat kan de groei van je baby remmen. Gebruik je lang een sterke hormooncrème, dan stop je volgens de richtlijn met borstvoeding.
- Vitamine D-zalf, ook samen met een hormoon, gebruik je in de zwangerschap liever niet, omdat er te weinig over bekend is. Bij borstvoeding wordt het afgeraden, omdat niet bekend is of het in de moedermelk komt. Overleg met je arts.
- Salicylzuur kan kort, op een klein stukje huid. In de zwangerschap gebruik je het hooguit 2 weken.
- Tacrolimus en pimecrolimus worden in de zwangerschap en bij borstvoeding afgeraden. Er is te weinig over bekend.
- Koolteer, ook in shampoo, gebruik je niet in de zwangerschap en niet bij borstvoeding.
- Ditranol gebruik je in de zwangerschap alleen na zorgvuldige afweging met je arts, en niet op meer dan 30 procent van je huid. Bij borstvoeding kan het, niet op de borsten.
Lichttherapie met UVB is veilig tijdens de zwangerschap.
Tabletten
Is tijdens de zwangerschap of bij een actuele kinderwens een tablet nodig, dan is ciclosporine meestal de eerste keus. Je krijgt het alleen als het echt nodig is, met extra controles samen met de gynaecoloog. Gebruik je ciclosporine en wil je nog niet zwanger worden, gebruik dan betrouwbare anticonceptie. Je arts bespreekt welke vorm geschikt is.
- Methotrexaat gebruik je niet tijdens zwangerschap en borstvoeding. Vrouwen gebruiken betrouwbare anticonceptie tijdens de behandeling en tot minstens 3 maanden na het stoppen. Wil je zwanger worden, stop dan minstens 3 maanden van tevoren. Ben je een man, dan kun je doorgaan. Volgens de nieuwe conceptrichtlijn van de dermatologen heb je geen anticonceptie nodig; in de bijsluiter staat dat nog wel. Bespreek je kinderwens met je arts. Jongens en meisjes onder de 18 die seks hebben, gebruiken anticonceptie tot minstens 6 maanden na het stoppen.
- Acitretine is in principe niet voor vrouwen die zwanger kunnen worden. Je mag niet zwanger worden tijdens het gebruik en tot 3 jaar na het stoppen. Is het toch nodig, dan gebruik je vanaf 1 maand voor de start 2 vormen van anticonceptie, waarvan 1 een condoom of pessarium. De minipil is niet voldoende. Je doet elke maand een zwangerschapstest, en na het stoppen 3 jaar lang elke 1 tot 3 maanden. Je drinkt geen alcohol tijdens het gebruik en tot 2 maanden erna, ook niet in eten of medicijnen. Mannen gebruiken een condoom zolang hun partner zwanger is.
- Dimethylfumaraat gebruik je niet bij een actuele kinderwens, zwangerschap of borstvoeding. Gebruik anticonceptie tot 2 weken na het stoppen. Bij diarree of braken werkt de pil minder goed; gebruik dan ook een condoom.
- Apremilast en deucravacitinib gebruik je niet tijdens zwangerschap en borstvoeding. Bij apremilast gebruik je anticonceptie tot minstens 4 weken na het stoppen. Bij deucravacitinib bespreek je met je arts hoe lang.
Word je toch zwanger terwijl je methotrexaat, acitretine, dimethylfumaraat, apremilast of deucravacitinib gebruikt, of in de wachttijd daarna? Stop dan direct en neem dezelfde dag contact op met je arts.
Biologics
- Certolizumab pegol gaat niet of nauwelijks via de placenta naar de baby. Er komt ook heel weinig van in de moedermelk. Is een biologic tijdens de zwangerschap nodig, dan is dit de eerste keus. Je kunt het de hele zwangerschap gebruiken.
- Andere biologics gaan vanaf ongeveer 13 weken zwangerschap via de placenta naar de baby, en na 20 weken veel meer. De baby kan daardoor na de geboorte minder afweer hebben.
- Adalimumab, etanercept en infliximab kun je bij een kinderwens in overleg blijven gebruiken. Stoppen bespreek je bij adalimumab en infliximab bij 20 weken zwangerschap, bij etanercept bij 30 tot 32 weken. Een hogere kans op aangeboren afwijkingen is niet gevonden.
- Over ustekinumab, IL-17- en IL-23-remmers in de zwangerschap is nog weinig bekend. Word je zwanger, dan bespreek je met je dermatoloog en gynaecoloog of je stopt. Bij ustekinumab en IL-23-remmers stop je dan meestal.
Gebruik betrouwbare anticonceptie zolang je niet zwanger wilt worden. Een TNF-alfaremmer kun je bij een kinderwens blijven gebruiken. Stop je met een andere biologic omdat je zwanger wilt worden, dan verschilt per middel hoe lang je daarna anticonceptie gebruikt: volgens de bijsluiters van 10 tot 21 weken na de laatste dosis. In de folder staat de termijn per middel.
Voor mannen geldt verder: bij ciclosporine en TNF-alfaremmers, zoals adalimumab, kun je doorgaan, en bij dimethylfumaraat zijn geen maatregelen nodig. Over apremilast, deucravacitinib en andere biologics zijn bij mannen geen gegevens. Overleg daarover met je arts.
Vaccinaties van je baby
Je krijgt zoals iedereen de kinkhoestprik bij 22 weken zwangerschap. Kreeg je na 20 weken zwangerschap nog een injectie of infuus met een biologic? Dan krijgt je baby in het eerste levensjaar geen levende vaccins, zoals het vaccin tegen rotavirus en de BCG-prik tegen tuberculose. Dat geldt niet na certolizumab pegol, en niet als etanercept bij 30 tot 32 weken is gestopt. Kreeg je de laatste injectie met ustekinumab of een IL-23-remmer tussen 16 en 20 weken, dan overlegt je arts met de kinderarts over deze vaccins. Het vaccin tegen rotavirus zit sinds 2024 in het Rijksvaccinatieprogramma en wordt al vanaf 6 weken gegeven. De BMR-prik op 14 maanden kan gewoon.
Gebruikte je in de zwangerschap ciclosporine, dan krijgt je baby alle vaccins volgens het schema, ook de levende. Gebruikte je in de zwangerschap een biologic of een tablet die de afweer remt? Dan krijgt je baby meestal een extra prik bij 2 maanden. Vertel de verloskundige en het consultatiebureau al bij het eerste contact welk medicijn je in de zwangerschap gebruikte en tot wanneer. De jeugdarts beslist, zo nodig samen met de kinderarts. De prikken zonder levend virus krijgt je baby gewoon.
Gebruikte je in de zwangerschap een TNF-alfaremmer en krijgt je baby in de eerste 6 maanden een infectie, ook van de huid? Dan moet je baby snel door de kinderarts worden gezien.
Borstvoeding
Bij borstvoeding smeer je geen medicijn op de borsten. Zo krijgt je baby het middel niet binnen. Methotrexaat, acitretine, dimethylfumaraat, apremilast en deucravacitinib gebruik je niet als je borstvoeding geeft. Bij TNF-alfaremmers kan borstvoeding. Bij ciclosporine en IL-17-remmers kan het meestal, in overleg met je arts. Over ustekinumab en IL-23-remmers is weinig bekend. Je beslist samen met je arts of je het middel blijft gebruiken.
Wanneer neem je contact op met je arts?
Ben je onder behandeling bij een dermatoloog, neem dan contact op met de polikliniek dermatologie. Anders neem je contact op met je huisarts.
Neem direct contact op bij een zwangerschap terwijl je methotrexaat, acitretine, dimethylfumaraat, apremilast of deucravacitinib gebruikt, of in de wachttijd daarna. Neem dezelfde dag contact op bij veel pusbultjes op een rode huid, of een rode huid over bijna je hele lichaam, vooral met koorts.
Neem ook contact op bij:
- een kinderwens, het liefst ruim voordat je met anticonceptie stopt
- een zwangerschap, als je een medicijn of lichttherapie voor je psoriasis gebruikt
- psoriasis die tijdens de zwangerschap of na de bevalling erger wordt
- twijfel of een middel kan tijdens de zwangerschap of borstvoeding
Folders om te downloaden
In deze folders lees je welke behandeling wanneer kan en hoe de medicijnen werken.
Kinderwens, zwangerschap en borstvoeding bij psoriasis (pdf, 3 blz.)
Welke behandeling kan wanneer, voor vrouwen en mannen, met de wachttijden per middel.Tabletten en injecties bij psoriasis (pdf, 3 blz.)
De medicijnen die door het hele lichaam werken en hoe je samen met je dermatoloog kiest.Smeren bij psoriasis (pdf, 3 blz.)
Welke middelen, hoeveel, hoe vaak en hoe je afbouwt.
Alle folders over psoriasis vind je op de pagina Folders en materiaal over psoriasis.
Voor zorgprofessionals
Werk je als pedicure, schoonheidsspecialist of huidtherapeut? Bij Huidopleiding volg je geaccrediteerde scholing over dit onderwerp, gegeven door dr. Annemie Galimont.
