Scabiës

Scabiës, ook wel schurft genoemd, is een besmettelijke huidaandoening die heftige jeuk geeft. Het komt door een heel kleine mijt die gangetjes graaft in de huid. Iedereen kan het krijgen.

Scabiës is vervelend en niet gevaarlijk. Het gaat niet vanzelf over. Met een goede behandeling ben je er wel vanaf. Daarbij hoort meer dan alleen smeren: ook wassen en het meebehandelen van huisgenoten. Op deze pagina lees je wat scabiës is. Daaronder staan de pagina's per onderwerp en de folders om te downloaden.

Hoe vaak scabiës voorkomt

Scabiës komt in Nederland steeds vaker voor. In 2011 kwamen ongeveer zes op de 10.000 mensen ermee bij de huisarts, in 2021 ongeveer 33 op de 10.000. Het meest zien we het bij jongeren en jongvolwassenen, bijvoorbeeld in studentenhuizen. Het komt ook voor in gezinnen, bij kinderen in de kinderopvang en bij ouderen in verpleeghuizen.

Hoe scabiës ontstaat

Scabiës komt door de scabiësmijt. Dat is een spinachtig beestje van minder dan een halve millimeter. Het vrouwtje graaft een gangetje in de bovenste laag van de huid en legt daar elke dag eitjes. De jeuk komt van je afweer, die reageert op de mijten, hun eitjes en hun uitwerpselen.

De mijt gaat over bij lang of vaak huidcontact, langer dan ongeveer een kwartier. Denk aan samen in bed liggen, knuffelen, seks of iemand verzorgen. Soms gaat de mijt over via kleding, handdoeken of beddengoed. De eerste keer begint de jeuk pas twee tot zes weken na de besmetting. In die tijd kun je de mijt al doorgeven zonder het te weten.

Herkennen

• Heftige jeuk, vooral 's avonds en 's nachts in bed.
• Kleine rode bultjes, blaasjes en krabplekjes.
• Dunne, kronkelige streepjes van een halve tot anderhalve centimeter: de gangetjes.
• Vaak tussen de vingers, aan de polsen, in de oksels, rond de navel, op de billen, de geslachtsdelen en de voeten.
• Vaak hebben huisgenoten of je partner ook jeuk.

Gangetjes en bultjes tussen de vingers, op de voet en aan de pols.

De behandeling in het kort

De huisarts stelt de diagnose. Je krijgt een crème met permetrine of tabletten met ivermectine. Ze werken allebei goed. Je behandelt twee keer: op dag 1 en een week later op dag 8. Iedereen in huis doet tegelijk mee, ook wie geen jeuk heeft. Bij elke behandeling was je kleding, beddengoed en handdoeken van drie dagen op 60 graden. Twaalf uur na de start ben je niet meer besmettelijk. De jeuk kan daarna nog een paar weken doorgaan.

De onderwerpen

Hieronder lees je per onderwerp kort waar het over gaat. De volledige uitleg staat op de pagina's onder Verdieping.

Herkennen en besmetting

Scabiës herken je aan de jeuk in bed, de gangetjes op vaste plekken en jeuk bij huisgenoten. Je bent al besmettelijk voordat de jeuk begint. Buiten de huid leeft de mijt meestal niet langer dan drie dagen.

Behandelen, wassen en huisgenoten

De behandeling heeft drie onderdelen: jezelf behandelen, wassen en je huisgenoten en nauwe contacten op dezelfde dagen mee laten behandelen. Ga je een van de drie overslaan, dan komt scabiës vaak terug.

Jeuk na de behandeling

De jeuk wordt na de behandeling vaak eerst erger en daarna langzaam minder. Dat duurt meestal twee tot zes weken. Bij nieuwe plekjes, of als de jeuk na vier weken nog niet over is, ga je terug naar de huisarts.

Kinderen, zwangerschap en kwetsbare mensen

Bij kinderen smeer je ook het hoofd en het gezicht in. Bij zwangerschap, borstvoeding en jonge baby's is de behandeling anders. Bij mensen met een verminderde afweer kan scabiës crustosa ontstaan, een zeldzame vorm met korsten die zeer besmettelijk is.

Instellingen, fabels en wat erop lijkt

In verpleeghuizen, de kinderopvang en op basisscholen meldt een arts scabiës bij de GGD. Over scabiës gaan veel fabels rond, bijvoorbeeld dat het komt door vies zijn. Jeuk kan ook door eczeem, beten of luizen komen. Daarom staat er ook een pagina over hoofdluis en schaamluis.

Verdieping

Hieronder vind je alle pagina's over scabiës, met de volledige uitleg per onderwerp.