Jeuk en irritatie aan vulva of penis

Jeuk aan de geslachtsdelen komt veel voor, bij vrouwen en bij mannen, op elke leeftijd. Meestal is de oorzaak onschuldig en goed te behandelen. Op deze pagina lees je wat de oorzaak kan zijn en wat je zelf doet.

Mogelijke oorzaken

Irritatie: de meest voorkomende oorzaak. Door te vaak wassen, zeep, douchegel, vochtige doekjes, inlegkruisjes, zweet, urine, scheren of wrijving.
Contacteczeem: een reactie op een stof die de huid raakt, zoals een geurstof of een conserveermiddel. Lees meer op de pagina Contacteczeem in het genitale gebied.
Schimmel: bij vrouwen vaak met witte, brokkelige afscheiding, bij mannen met een rode eikel. Lees meer op de pagina Schimmelinfectie.
Een huidziekte: zoals eczeem, psoriasis, lichen sclerosus of lichen planus.
Een droge huid na de overgang: door minder oestrogeen wordt de huid van de vulva en de vagina dunner en droger.
Andere oorzaken: schaamluis, schurft, of bij kinderen aarsmaden, die vooral 's nachts jeuk rond de anus geven.

De jeuk-krabcirkel

Krabben geeft even verlichting. Daarna jeukt de huid vaak nog meer. Door lang krabben wordt de huid dikker, ruwer en nog gevoeliger. Zo kan jeuk blijven, ook als de oorspronkelijke oorzaak al weg is. Daarom helpt het om de huid rust te geven en de jeuk te behandelen.

Wat je zelf doet

Stop met zeep, douchegel, intiemwas, vochtige doekjes, intiemsprays en geparfumeerde producten.
Was hooguit één keer per dag met lauw water en dep de huid droog.
Gebruik een vette zalf, zoals vaseline, als beschermlaag. Ook na het plassen.
Draag katoenen ondergoed dat niet te strak zit.
Een koel washandje kan de jeuk verminderen, zodat je minder krabt.

Smeer niet op eigen houtje met een hormoonzalf of een middel tegen schimmel als je niet weet wat het is. Daarmee wordt de diagnose soms lastiger. Is de jeuk na 2 weken goede verzorging niet minder, ga dan naar je huisarts.

Wat de huisarts doet

De huisarts vraagt naar je klachten en wat je gebruikt, en kijkt naar de huid. Soms onderzoekt de huisarts afscheiding of neemt een kweek af. De behandeling hangt af van de oorzaak. Na de overgang kan de huisarts een crème of zetpil met een lage dosis oestrogeen voorschrijven. Bij twijfel verwijst de huisarts je naar de dermatoloog of de gynaecoloog.

Wanneer ga je naar de huisarts?

Je huisarts is je eerste aanspreekpunt. Die kijkt vaak naar klachten aan de geslachtsdelen en verwijst je zo nodig door. Voor een soatest kun je ook terecht bij het Centrum Seksuele Gezondheid van de GGD.

Bel dezelfde dag je huisarts, of buiten kantoortijd de huisartsenpost, bij:

de voorhuid zit vast achter de eikel en de eikel zwelt op
heel veel pijn met blaasjes of wondjes, of je kunt niet goed plassen
een dikke, erg pijnlijke zwelling bij de ingang van de vagina
snel erger wordende roodheid en zwelling, met koorts

Maak een gewone afspraak bij je huisarts bij:

jeuk, pijn of een branderig gevoel dat na 2 weken goede verzorging niet minder is
een wondje dat niet geneest, of een bultje dat groeit
een witte, ruwe of harde plek, of een plek die van kleur verandert
een schimmel die steeds terugkomt
pijn bij het vrijen
zorgen over een soa

Folders om te downloaden

In deze folders lees je meer over jeuk en irritatie.

Jeuk, irritatie en contacteczeem (pdf, 2 blz.)
Oorzaken van jeuk, de twee soorten contacteczeem en wat je zelf doet.
Schimmelinfectie bij vrouwen en mannen (pdf, 2 blz.)
Herkennen, behandelen en wat je doet als een schimmel steeds terugkomt.
De vulva (pdf, 2 blz.)
De delen van de vulva, wat normaal is en hoe je de huid verzorgt.
De penis (pdf, 2 blz.)
De delen van de penis, parelpapels en andere onschuldige plekjes, en verzorging.

Alle folders over vulva en penis vind je op de pagina Folders en materiaal over vulva en penis.

Bronnen

NVDV-richtlijn Lichen sclerosus (2021). NHG-Standaard Lichen sclerosus, aangepast na de NVDV-richtlijn van 2021. NVOG-richtlijn Vulvodynie (2019). NVOG-richtlijn Premaligniteiten van de vulva (2021). Multidisciplinaire richtlijn Seksueel overdraagbare aandoeningen (2024), onder meer de modules Fluor vaginalis en vaginitis en Balanitis. NHG-Standaard Fluor vaginalis (aanpassing medicamenteuze behandeling juli 2023). NHG-Standaard Dermatomycosen. Patiëntenfolders van de NVDV over lichen sclerosus en lichen planus.

Laatst inhoudelijk gecontroleerd: november 2026, door dr. Annemie Galimont-Collen, dermatoloog.