Wratten, herpes en andere soa's

Sommige seksueel overdraagbare aandoeningen (soa's) zie je op de huid van de geslachtsdelen. Op deze pagina lees je een eerste uitleg over genitale wratten, herpes en andere soa's, en waar je je laat testen.

Genitale wratten

Genitale wratten zijn huidkleurige of bruine bultjes, soms in groepjes of als een bloemkooltje, op of rond de penis, de vulva of de anus. Ze komen door het humaan papillomavirus (HPV). Dat zijn andere typen HPV dan bij wratten op handen en voeten. Ze zijn besmettelijk via huidcontact bij seks. Je huisarts kan ze behandelen, bijvoorbeeld met een crème of met bevriezen.

Alles over genitale wratten, de behandeling en het verschil met parelpapels lees je op de pagina Genitale wratten in het onderwerp Wratten op onlinedermatologie.nl.

Herpes

Herpes genitalis komt door het herpes simplex virus.
Eerst voel je vaak tintelingen of een branderig gevoel. Daarna komen er pijnlijke blaasjes die openbreken tot wondjes.
De eerste keer kun je je ook grieperig voelen, met koorts en dikke klieren in de lies. Plassen kan dan erg pijn doen.
Daarna kan herpes terugkomen, meestal minder heftig en korter.
De huisarts kan een middel voorschrijven dat het virus remt. Dat werkt het best als je er snel mee begint.
Herpes is vooral besmettelijk als er blaasjes of wondjes zijn. Vrij dan niet, ook niet met condoom.

Andere soa's met huidklachten

Syfilis: kan een wondje op de geslachtsdelen geven dat meestal geen pijn doet. Het wondje gaat vanzelf weg, terwijl de infectie blijft. Later kan er huiduitslag komen.
Schaamluis: geeft jeuk in het schaamhaar. Je ziet soms kleine luisjes of eitjes aan de haren.
Chlamydia, gonorroe en trichomonas: geven vaak geen huidklachten, soms afscheiding of een ontstoken eikel.

Waar je je laat testen

bij je huisarts
bij het Centrum Seksuele Gezondheid van de GGD, in sommige situaties gratis
informatie over soa's en testen vind je op sense.info

Laat je testen als je klachten hebt, als je partner een soa heeft of als je onveilig hebt gevreden. Een condoom verkleint de kans op een soa. De HPV-vaccinatie beschermt tegen de typen HPV die het vaakst kanker geven. Meisjes en jongens krijgen die vaccinatie in het Rijksvaccinatieprogramma.

Wanneer ga je naar de huisarts?

Je huisarts is je eerste aanspreekpunt. Die kijkt vaak naar klachten aan de geslachtsdelen en verwijst je zo nodig door. Voor een soatest kun je ook terecht bij het Centrum Seksuele Gezondheid van de GGD.

Bel dezelfde dag je huisarts, of buiten kantoortijd de huisartsenpost, bij:

de voorhuid zit vast achter de eikel en de eikel zwelt op
heel veel pijn met blaasjes of wondjes, of je kunt niet goed plassen
een dikke, erg pijnlijke zwelling bij de ingang van de vagina
snel erger wordende roodheid en zwelling, met koorts

Maak een gewone afspraak bij je huisarts bij:

jeuk, pijn of een branderig gevoel dat na 2 weken goede verzorging niet minder is
een wondje dat niet geneest, of een bultje dat groeit
een witte, ruwe of harde plek, of een plek die van kleur verandert
een schimmel die steeds terugkomt
pijn bij het vrijen
zorgen over een soa

Folders om te downloaden

In deze folders lees je meer over soa's en wat normaal is.

Wratten, herpes en andere soa's (pdf, 2 blz.)
Genitale wratten, herpes en andere soa's op de huid, en waar je je laat testen.
De penis (pdf, 2 blz.)
De delen van de penis, parelpapels en andere onschuldige plekjes, en verzorging.
De vulva (pdf, 2 blz.)
De delen van de vulva, wat normaal is en hoe je de huid verzorgt.
Naar de huisarts met een klacht aan je geslachtsdelen (pdf, 1 blz.)
Wanneer je gaat, wat je vooraf opschrijft en welke vragen je kunt stellen.

Alle folders over vulva en penis vind je op de pagina Folders en materiaal over vulva en penis.

Bronnen

NVDV-richtlijn Lichen sclerosus (2021). NHG-Standaard Lichen sclerosus, aangepast na de NVDV-richtlijn van 2021. NVOG-richtlijn Vulvodynie (2019). NVOG-richtlijn Premaligniteiten van de vulva (2021). Multidisciplinaire richtlijn Seksueel overdraagbare aandoeningen (2024), onder meer de modules Fluor vaginalis en vaginitis en Balanitis. NHG-Standaard Fluor vaginalis (aanpassing medicamenteuze behandeling juli 2023). NHG-Standaard Dermatomycosen. Patiëntenfolders van de NVDV over lichen sclerosus en lichen planus. Kennisbank Wratten op onlinedermatologie.nl.

Laatst inhoudelijk gecontroleerd: november 2026, door dr. Annemie Galimont-Collen, dermatoloog.