Immunotherapie met checkpointremmers haalt de rem van je afweer. Je afweercellen vallen de kanker dan weer aan. Voorbeelden zijn ipilimumab, nivolumab, pembrolizumab en atezolizumab.
Je afweer kan daarbij ook gezond weefsel raken, zoals je huid, je mond en je nagels. Zo'n bijwerking heet een immuungerelateerde bijwerking. Huidklachten zijn de meest voorkomende bijwerking: ongeveer een derde tot de helft van de mensen krijgt ze. De meeste zijn mild, en meestal kan de immunotherapie gewoon doorgaan.
Op deze pagina lees je welke huidklachten kunnen ontstaan, wanneer ze komen, wat je zelf kunt doen en wanneer je je behandelteam belt.
Folder om te downloaden en te printen:
Folder Huidklachten bij immunotherapie
Afweercellen hebben remmen. Die remmen zorgen ervoor dat de afweer je eigen lichaam niet aanvalt. Kankercellen kunnen deze remmen gebruiken om zich te verstoppen voor de afweer. Checkpointremmers blokkeren zulke remmen, zoals PD-1, PD-L1 en CTLA-4. Daardoor herkent je afweer de kankercellen weer en valt die ze aan.
Checkpointremmers worden gebruikt bij verschillende soorten kanker, zoals longkanker, nierkanker, melanoom en blaaskanker. Omdat je afweer actiever wordt, kunnen ook andere organen ontstoken raken, zoals de darm, de longen of de lever. Op deze pagina gaat het over de huid, de mond, het haar en de nagels.
Lichenoïd betekent: lijkend op lichen planus. Artsen gebruiken zulke woorden omdat de reactie op die huidziekte lijkt, zonder er precies hetzelfde als te zijn.
Heel zelden ontstaat een ernstige reactie met blaren of loslatende huid. Daarbij kunnen ook de mond, de ogen en de geslachtsdelen meedoen, en je kunt koorts krijgen.
Witte plekken ontstaan bij tot een kwart van de mensen met immunotherapie, vaker bij de behandeling van melanoom. De plekken kunnen samenvloeien tot grotere vlekken. Soms worden ook de wimpers, de wenkbrauwen of het hoofdhaar wit. De plekken zijn onschuldig. Ze gaan vaak niet meer weg. Ook wit geworden haar blijft vaak wit. De immunotherapie hoeft er meestal niet voor te stoppen. Lees meer op de pagina Kleurveranderingen.
Je haar kan dunner worden of je kunt kale plekken krijgen, vaak pas maanden na de start. Verven kan bij immunotherapie als je dat gewend bent en je hoofdhuid niet droog, jeukend of geïrriteerd is. Doe altijd eerst een allergietest. Lees meer op de pagina Haaruitval en haarveranderingen.
Een droge mond is de meest voorkomende mondklacht bij immunotherapie, soms samen met droge ogen. Ook een lichenoïde reactie in de mond komt voor, soms met pijnlijke wondjes. Soms ontstaan blaren in de mond.
Mondklachten beginnen gemiddeld drie maanden na de start. De meeste ontstaan in het eerste jaar, soms pas later. Lees meer op de pagina Ontsteking van het mondslijmvlies.
Je nagels kunnen kleine putjes, ribbels en kloofjes krijgen, soms met gele verkleuring of verdikking onder de nagel. Ze lijken dan op nagels bij psoriasis of lichen planus. Dit ontstaat meestal maanden na de start, samen met of na een huiduitslag. Lees meer op de pagina Nagelveranderingen.
Jeuk en rode vlekjes komen vaak in de eerste weken. Een uitslag begint meestal drie tot zes weken na de start. De meeste huidklachten ontstaan in de eerste twaalf weken.
Andere reacties komen later. Witte plekken ontstaan soms na enkele weken, bij de helft van de mensen pas na acht maanden of later. Blaren kunnen weken tot maanden na de start ontstaan.
Huidklachten kunnen ook nog beginnen als je met de immunotherapie bent gestopt, soms pas maanden later. Vertel daarom elke arts die je behandelt dat je immunotherapie hebt gehad.
Meer over douchen en smeren lees je op de pagina's Droge huid en Welke crème wanneer.
De dermatoloog en de oncoloog behandelen huidklachten bij immunotherapie samen. Soms verwijst je arts je naar een dermatoloog. Bij milde klachten krijg je een crème of zalf die de ontsteking remt, meestal met een corticosteroïd. Tegen jeuk komen daar soms tabletten bij, zoals een antihistaminicum.
Bij ernstige of hardnekkige klachten kan de arts tabletten voorschrijven, zoals prednison of een ander middel dat de ontsteking remt. Soms helpt lichttherapie.
Meestal kan de immunotherapie doorgaan. Bij ernstige klachten pauzeert je team de behandeling soms, of stopt het ermee. Bij blaren of loslatende huid kan het nodig zijn de immunotherapie direct te onderbreken.
Witte plekken hoeven meestal niet behandeld te worden. Bescherm ze goed tegen de zon, want huid zonder pigment verbrandt snel.
Vertel je pedicure, kapper, schoonheidsspecialist of huidtherapeut dat je immunotherapie krijgt of hebt gehad. Ze werken alleen op een gezonde huid. Zien ze een uitslag, blaren of een andere verandering, dan schrijven ze op wat ze zien en raden ze je aan je behandelteam te bellen. De kapper stuurt je door naar je arts bij kale plekken met roodheid of schilfering van de hoofdhuid.
Bel direct je behandelteam bij:
Neem ook contact op bij:
Tijdens de behandeling is je behandelteam je eerste aanspreekpunt. Buiten kantoortijd bel je het nummer dat je van het ziekenhuis hebt gekregen. Is je behandeling afgerond, bel dan je huisarts en vertel dat je immunotherapie hebt gehad.
Dr. Annemie Galimont schreef bij dit onderwerp een folder. De andere folders hieronder passen erbij. Je mag ze gratis downloaden, printen en meenemen naar je behandelteam.
Bronnen: Haanen J, et al. Management of toxicities from immunotherapy: ESMO Clinical Practice Guideline. Ann Oncol 2022;33:1217-1238. Fattore D, et al. Prevention and management of cutaneous immune-related adverse events: EADV Task Force statement. J Eur Acad Dermatol Venereol 2026;40:739-759. Folder Huidklachten bij immunotherapie (Huidopleiding, 2026). E-book Oncologische huidzorg ontcijferd, hoofdstuk 4 en 7 (Huidopleiding, 2026). E-book Oncologische huid- en voetzorg (versie 1.1), Toolkit OHZ compact en de folders Jeuk, Nagelveranderingen, Kleurveranderingen en Haaruitval en haarveranderingen (Huidopleiding, 2026). CTCAE versie 6.0.
Laatst inhoudelijk gecontroleerd: oktober 2026, door dr. Annemie Galimont, dermatoloog.